Sigara bırakma polikliniği'ne başvuran hastaların sigara bırakma başarı öngörülerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK HOŞ
Danışman: Hüseyin ÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi'ne bağlı Sigara Bırakma Polikiliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarı öngörülerinin sosyodemografik özelliklerine, alkol kullanım durumlarına, sigara kullanma yılına ve ek hastalıklarına göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği belirlemek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca çalışmada sigara bırakma başarı öngörüsüne göre bireyler iki ayrı gruba (yüksek ve düşük) ayrılarak, yüksek sigara bırakma başarı öngörüsüne sahip bireyleri kestirebilecek bir model lojistik regresyon analiziyle oluşturulmuştur. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve prospektif olan bu çalışmaya 01.07.2020 - 31.12.2020 tarihleri arasında Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi'ne bağlı Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran 329 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara; cinsiyet, yaş gibi sosyodemografik özelliklerin yanı sıra beden kitle indeksi, alkol kullanım durumu, sigara kullanım süresi ve ek hastalıklar gibi bilgileri içeren anket ve Fagerströn nikotin bağımlılık ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca katılımcıların sigara bırakma başarı öngörülerinin değerlendirilmesi amacıyla sigara bırakma başarı öngörü ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarı öngörülerinin yaşa göre anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiş olup 51 yaş ve üstündeki hastaların sigara bırakma başarı öngörülerinin, 26 yaş ve altı, 27-32 yaş ve 33-40 yaşlarındaki hastaların başarı öngörülerinden anlamlı şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca hastaların sigara bırakma başarı öngörülerinin katılımcıların diğer sosyodemografik özelliklerine göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Katılımcıların ek hastalıkları olup olmamasına göre sigara bırakma öngörülerinin katılımcıların hipertansiyon hastası, koah olup olmamasına ve psikiyatri hastalığı olup olmamasına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Hipertansiyon hastası bireylerin sigara bırakma başarı öngörüleri hipertansiyon hastalığı olmayanlara göre anlamlı bir şekilde daha yüksek iken benzer şekilde koah olanların sigara bırakma başarı öngörülerinin koah olmayanlardan anlamlı şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Psikiyatrik hastalığı olanların sigara bırakma başarı öngörülerinin psikiyatrik hastalığı olmayanlardan manidar şekilde daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarı öngörüleri ile nikotin bağımlılıkları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır(p>.05). Son olarak sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların sigara bırakma başarı öngörüleri ile ilişkili olduğu düşünülen "yaş, cinsiyet, çalışma durumu, toplam gelir, koah, alkol kullanma durumu, sigara içmenin yasak olduğu yerlerde sigara içmeme durumunun zorluğu" değişkenlerin, başarı öngörüsü yüksek ve düşük grup üyeliklerini yordama gücünü belirlemek amacıyla lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Elde edilen modelde yer alıp manidar olan tüm değişkenler incelendiğinde model için en etkili değişkenlerin sırasıyla, koah, sigara içmenin yasak olduğu yerlerde sigara içmemenin zorlaması, çalışma durumu ve yaş olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Yaptığımız bu çalışmayla, sigara bırakma polikliniğine başvuran hastalara Sigara Bırakma Başarı Öngörü Ölçeği(SBBÖÖ) uygulanarak başarı öngörüleri ve başarı öngörü puanlarıyla ilişkili faktörler belirlendikten sonra, sigara bırakma polikliniklerinde daha etkin, maliyeti daha az ve daha başarılı bir yaklaşım sergilenebilir. Anahtar Kelimeler: Sigara bağımlılığı, sigara bırakma başarı öngörüsü, Fagerström nikotin bağımlılığı, lojistik regresyon analizi.