Tip 2 diyabetik hastalarda pankreas ekzokrin yetmezliğinin PEI-Q test ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SULTAN ABDÜLHAMİD HAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECE DEMİRDELEN
Danışman: Mustafa KAPLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Diyabetik hastalarda oldukça sık rastlanan pankreas ekzokrin yetmezliğinin, yapılan çalışmalar sonucu gold standart tanısı invaziv testler olarak belirlenmekle beraber; yeni ve daha pratik tanı yöntemi olarak PEI-Q test kullanımıyla hastalara PEY tanısı koymak. GEREÇ ve YÖNTEM: Araştırma, 03.01.2022 ile 03.09.2022 tarihleri arasında S.B.Ü. Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniği'ne ayaktan başvurmuş ve daha önceden PEY tanısı almamış kişiler arasında, tip 2 diyabet tanılı hastaları ve kontrol grubu olarak diyabet tanısı olmayan gönüllüleri içerdi. 98 tip 2 diyabetli ve 108 kişi sağlıklı kontrol grubu olarak 206 kişi alındı. PEI-Q testin ilk bölümü karın bölgesi belirtilerini içeren 7 soru, ikinci bölüm bağırsak hareketlerini sorgulayan 6 soruyu içeriyordu. Demografik veriler, komorbid hastalıklar, varsa sigara ve alkol alışkanlıkları, kullanılan antidiyabetik tedaviler kayıt altına alındı. Rutin poliklinik kontrolleri sırasındaki ve malnutrisyon göstergesi olabilecek vitamin değerleri sonuçları dahil rutin kan biyokimya tetkikleri de incelemeye alındı. BULGULAR: Hastalar 18-96 yaşları arasındaydı, 138'ini (%66,99) kadınlar, 68'ini (%33,01) erkekler oluşturdu. Ortalama diyabet süresi 10,89±8,02 yıldı. Hipertansiyon en sık görülen kronik hastalık olarak, 63 (%30,58) kişide mevcuttu. En sık kullanılan antidiyabetik farmakolojik tedavi 84 (%40,78) hasta ile biguanid idi. DM tanılılarda sigara içme oranı sağlıklı gönüllülere göre daha yüksekti. PEY toplam puanı 0,49±0,35 olarak hesaplandı. PEI-Q teste göre 61 (%29,61) kişide PEY, 32 kişide (%15,53) PEY şüphesi ve 113 kişide (%54,85) PEY olmadığı saptandı. 55 (%90,16) kişide hafif düzeyde PEY, 6'sında (%9,84) orta düzeyde PEY mevcuttu. Şiddetli PEY hiçbir hastada saptanmadı. Diyabetlilerde PEY toplam puanı kontrol grubuna göre daha fazlaydı. Hipertansiyon, koroner arter hastalığı ve hiperlipidemililerde PEY toplam puanı istatistiksel olarak daha fazlaydı(p<0,001). Sülfonilüre, biguanid, DPP-4 inhibitörleri ve SGLT-2 inhibitörleri kullananlarda PEY toplam puanı daha fazlaydı. Yaş, sigara paket/yıl, lökosit, eritrosit dağılım genişliği, bazofil sayısı, TSH ve PEY toplam puanı arasında aynı yönlü bir korelasyon ilişkisi mevcuttu. Orta şiddette PEY saptananlarda, hafif dereceli PEY saptananlara göre hiperlipidemi ve anemi daha yüksek orandaydı (p=0,048 ve p=0,002). PEY saptananlarda eritrosit dağılım genişliği, nötrofil sayısı değerleri PEY olmayanlara göre daha yüksek, platelet sayısı değeri ise PEY şüphelilere göre daha yüksekti. PEY olanların TSH değeri, şüphelilere ve PEY olmayanlara göre daha yüksekti. Hafif derecede PEY saptananların glukoz açlık, glukoz tokluk, total protein değerleri orta şiddette PEY saptananlara göre daha yüksekti. SONUÇ: Risk faktörlerine ve spesifik olmayan semptomlara dayalı olarak PEY'in erken dönemde teşhisi ve etkin enzim replasman tedavisine başlanması hayati önem taşır. Non-invaziv, kolay ulaşılabilir, uygun maliyetli ve gerektiğinde tekrarlanabilir pratik ve hızlı bir tanı yöntemi olarak PEI-Q test kullanımı düşünülmeli ve geliştirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus, Ekzokrin pankreas yetmezliği, Pankreatin