Birinci basamak sağlık hizmetine başvuran annelerin ev kazaları ve ilk yardım konusunda bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELDA PAMİRY
Danışman: Muhteşem Erol YAYLA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çocuklar yaşamlarının ilk 6 yılını çoğunlukla evde geçirmektedir. Yapılan araştırmalar çocuklarda ev kazalarının yüksek olduğu gösterilmiştir. Yaşanılan ev kazaları çocuklarda ciddi morbidite ve mortalite sebebi olmaktadır. Ev kazalarının birçoğu basit önlemler ile önlenebilmektedir. Ev kazaları gerçekleştiğinde yapılacak bilinçli ilk müdahale ile kazanın sonuçları hafifletilebilir. Ev kazaları olması durumunda çocukların yanında genellikle anneler bulunmaktadır. Annelerin ilk yardım konusunda bilgili olması hayati önem arz etmektedir. Bu çalışma ile annelerin bu konulardaki bilgi düzeylerini değerlendirip ev kazalarını azaltmaya yönelik çözüm önerileri sunarak literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktayız. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tek merkezli, tanımlayıcı, kesitsel olarak tasarlanmış bir anket araştırmasıdır. 01.01.2024 ile 29.02.2024 tarihleri arasında, Gülbahçesi Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'ne başvuran 0-6 yaş grubu çocuğu olan 384 anneye yüz yüze soru sorularak veriler toplandı. Katılımcıların sosyodemografik bilgileri, çocuğunun ev kazası geçirip geçirmediği, ev kazası ve ilk yardım konusunda bilgi alıp almadığı sorgulandı. Formun devamında çalışmaya alınan annelere "Ev Kazalarında İlk Yardım Öz-Yeterlik Ölçeği (İYÖYÖ)" ve "0-6 Yaş Çocuklarda Annenin Ev Kazalarına Yönelik Güvenlik Önlemlerini Tanılama Ölçeği (EKYGÖTÖ)" soruları soruldu. Veriler SPSS v. 29.0 paket programında analiz edildi. Anlamlılık düzeyi için p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan 384 annenin yaş ortalaması 30,6±6,49 yıldır. %82,6'sı çalışmıyordu. %22,9'u ilkokul, %23,4'ü ortaokul mezunu idi. Katılımcıların %30,7'si çocuğunun ev kazası geçirdiğini, kaza geçirenlerin %31,4'ü yüksekten düşme olduğunu söyledi. Annelerin %21,9'u ev kazaları ile ilgili, %28,1'i ilk yardım ile ilgili bilgi aldığını belirtti. Annelerin ev kazalarında İYÖYÖ'den aldıkları puanların ortalaması 22,07 ± 11,35 iken, EKYGÖTÖ'den aldıkları puanların ortalaması 178,21 ± 15,50 olarak saptandı. Çocuğu ev kazası geçirenlerin EKYGÖTÖ toplam puanlarının, ev kazası geçirmeyenlere göre istatistiksel olarak anlamlı olarak daha düşük olduğu saptandı. Annelerin eğitim durumları ile İYÖYÖ ve EKYGÖTÖ'den aldıkları puanlar karşılaştırıldığında aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı. Annenin eğitim durumu ile ev kaza sıklığı arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Annelerin İYÖYÖ'den aldıkları puanların ortalaması çalışanlarda çalışmayanlara göre anlamlı yüksek saptandı. Ailelerinin gelir durumu yüksek olan annelerin İYÖYÖ'den aldıkları puanların ortalaması istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı. Çocuğa annenin baktığı ailelerde annenin İYÖYÖ'den aldıkları puanlar çocuğa diğerlerinin baktığına göre anlamlı düşük saptandı. Bir çocuklu ailelerde ev kaza sıklığı daha çok çocuğu olan ailelere göre anlamlı daha az saptandı. Yaşanılan evin tipi apartman dairesi olanların, ısınma yöntemi kalorifer/doğalgaz olanların, çocuğun odası ayrı olan annelerin aldıkları İYÖYÖ puanları olmayanlara göre anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Annelerin ilk yardım ve ev kazaları ile ilgili bilgi alanların İYÖYÖ ve EKYGÖTÖ puanları almayanlara göre anlamlı yüksek saptandı. Ev kazalarında İYÖYÖ toplam puanı ile EKYGÖTÖ toplam puanı arasında orta düzeyde anlamlı pozitif yönlü korelasyon saptandı. Sonuç: Ev kazaları ve ilk yardım konusunda eğitim alan annelerin İYÖYÖ ve EKYGÖTÖ puanları anlamlı yüksek saptandı. Aile hekimliği çekirdek yeterliliğinden olan kapsamlı yaklaşım içinde bulunan sağlığı iyileştirme görevimiz çerçevesinde, halkı ev kazaları ve ilk yardım konusunda bilinçlendirmemiz ev kazalarını azaltmasının yanı sıra sonucun ciddiyetini de azaltmasına katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Anne, çocuk, ev kazaları, ilk yardım,