Otizm spektrum bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde COVID-19'un psikososyal ve davranışsal etkileri

RUKİYE ARSLAN

Otizm spektrum bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde COVID-19'un psikososyal ve davranışsal etkileri

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RUKİYE ARSLAN

Danışman: Gül KARAÇETİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Çalışmamızın amacı kliniğimize başvurusu olan DSM-5 kriterlerine göre Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı almış çocuk ve ergenlerin, Covid-19 Pandemi sürecini ve önlemleri anlama düzeyini saptamak, pandemi sürecinde otizm semptomlarındaki, sorun davranışlarındaki ve alışkanlıklarındaki değişimi saptamak, bu değişikliği yordayan faktörleri ele almak, ebeveynlerin anksiyete düzeylerini değerlendirmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamıza otizm spektrum bozukluğu tanısı olan 3-18 yaş arası 100 hasta dahil edilmiştir. Genel bilgiler; araştırmacı tarafından hazırlanmış sosyodemografik veri formuyla katılımcıların ailesinden alınmıştır. Sosyodemografik veri formu dahilinde Covid-19 dönemiyle ilgili veriler ve Güçler ve Güçlükler Anketi Ebeveyn Formu ile Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeğinin her bir maddesinin Covid-19 öncesine göre değişimi 'arttı, azaldı, değişmedi' şeklinde üç seçenekli olarak sorulmuştur. Araştırmaya katılmayı kabul eden ebeveynlerden Güçler ve Güçlükler Anketi Ebeveyn Formunu, Durumluk Sürekli Kaygı Ölçeğini ve Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketini doldurmaları istenmiştir. Çalışmaya katılan tüm hastalara ÇODÖ araştırmacı tarafından uygulanmıştır. BULGULAR: Araştırmamıza 100 hasta dahil edilmiştir. Olguların %80'inin okulda yüz yüze eğitime devam etmediği, %60'ının pandemide yeme davranışıyla ilgili zorlandığı, %38'inin pandemide uyku davranışıyla ilgili zorlandığı, %65'inin davranış sorunlarının arttığı saptanmıştır. Olguların %44'ünde stereotipilerde artış, %28'inde insanlarla ilişki kurmada azalma, %68'inde hiperaktivitede artış, %41'inde mutsuzlukta artış, %48'inde kaygılı görünmede artış bulunmuştur. Bakım veren annelerin %77'sinde kaygıda artış saptanmıştır. Çalışmamızda GGA toplam puanı ile ÇUAA toplam puanı (r = 0.464, p < 0.001) ve ÇODÖ puanı ( r = 0.518, p < 0.001) arasında anlamlı pozitif korelasyon bulunmuştur. GGA Sosyal Davranışlar alt ölçeği ile anne STAI-1(Durumluk Kaygı) puanı ( r = 0.546, p < 0.001), ÇUAA ( r = 0.559, p < 0.001), ÇODÖ puanı ( r = 0.622, p < 0.001) ve Hiperaktivite ( r = 0.522, p < 0.001) arasında anlamlı negatif korelasyon saptanmıştır. SONUÇ: Çalışmamız Covid-19 pandemisinin OSB tanısı almış çocuk ve ergenlerin günlük rutinlerini bozduğunu, bazı otizm bulgularında, emosyonel problemlerinde, davranış sorunlarında, akran sorunlarında, hiperaktivite sorunlarında artışa sebep olduğunu göstermiştir.