Benign ve benign olmayan multipl sklerozda hastalık sürecinde etkisi olan genetik yolakların aktiflik seviyelerinin karşılaştırılması

SELEN ÖZYURT KÖSE

Benign ve benign olmayan multipl sklerozda hastalık sürecinde etkisi olan genetik yolakların aktiflik seviyelerinin karşılaştırılması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELEN ÖZYURT KÖSE

Danışman: Recai TÜRKOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Multipl skleroz'da özürlülük, hastalığın klinik tipine göre farklı düzeylerde oluşmaktadır. Çalışmada benign multipl skleroz, benign olmayan multipl skleroz ve sağlıklı kontrol olgularının periferik kan mononükleer hücrelerinde cDNA mikroarray teknikleriyle bu klinik tiplerin patogenezinden sorumlu gen ekspresyon düzeyleri (ED) araştırılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi, Multipl Skleroz Polikliniği'nde klinik ve laboratuar takip kayıtları tutulan, relapsing remitting, 15 benign MS (BMS), 16 benign olmayan MS hastası (non-BMS) ve 38 sağlıklı gönüllü çalışmaya alınmıştır. Tüm hasta ve sağlıklı gönüllülere Rao'nun Kısa Tekrarlanabilir Nöropsikolojik Test Bataryası uygulanmış, kan örnekleri alınmış, cRNA izolasyonu, mikroarray hibridizasyon ve biyoinformatif analizi yapılarak patogenezde yer alabilecek ve klinik spektrum çeşitliliğini açıklayabilecek gen farklılıklarını saptama amaçlı 26083 gen taranmıştır. En anlamlı değişiklik bulunan 28 genin RT-PCR ile validasyonu yapılmıştır. Bulgular: B lenfosit işlevleri ile ilgili BANK1 ve BLK, hem B hem T lenfosit işlevleri ile ilgili olan SWAP70, TGFB1 ve ATP1B3 genlerindeki ekspresyon değişiklikleri validasyonda anlamlı saptanmıştır. BLK, BANK1 ve SWAP70 genlerinin ED'leri BMS ve non-BMS olguları arasında aynıyken; sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında BLK'in non-BMS olgularında, BANK1'inse hem BMS hem de non-BMS olgularında ED'lerinin anlamlı derecede baskılandığı saptanmıştır. ATP1B3 ve TGFB gen düzeyleri non-BMS olgularında BMS ve sağlıklı kontrol olgularına göre anlamlı derecede düşüktür. TGFB'nın ED'siyle progresyon indeksi (p=0.034; R=-0.531), SWAP70 ve BANK1'in ED'siyle 25-adım test skorları (sırasıyla: p=0.002, R=0.730; p=0.007, R=0.646) ve BANK1'in ED'siyle EDSS skorları (p=0.020; R=0.576) arasında istatistiksel anlamlı korelasyon saptanmıştır. İncelenen genlerin ED'leriyle kognitif test skorları arasında korelasyon yoktur. BMS grubunda kognitif fonksiyonlarda sağlıklılara göre anlamlı bozulma görülmüştür. Sonuç: Bu tez çalışmasında BMS olgularında kognitif yıkımın diğer MS olgularınınkine eşit düzeyde olduğu bilgisi doğrulanmıştır. MS olgularında prognozu belirlemeye yardımcı olabilecek genetik faktörler tanımlanmış, MS patogenezinde rol alan mekanizmaların aydınlatılması yolunda B lenfositleri ile ilişkili yeni ipuçları bulunmuş ve MS'de olası tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi amacıyla kullanılabilecek hedef moleküller belirlenmiştir.