Psikotik bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde yapısal düşünce bozukluğu ile bilişsel işlev ve sosyal bilişin ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN PSİKİYATRİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZHAN TANYOLAÇ
Danışman: Gül KARAÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Çalışmamızın amacı, Psikotik Bozukluk tanılı çocuk ve ergenlerde yapısal düşünce bozuklukları ile nörobilişsel işlev ve sosyal biliş ilişkisini değerlendirmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamıza psikotik bozukluk tanılı 118 olgu ve 30 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Araştırmacı tarafından hazırlanan olgu rapor formu aracılığıyla ailelerden ve çocuklardan sosyodemografik bilgiler edinilmiştir. Olgu ve sağlıklı kontrollere Klinik Global İzlenim Ölçeği (KGİ-Ş), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Kısa Negatif Semptom Ölçeği (BNSS), Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği (CDRS), Duygu Düzenleme Güçlükler Ölçeği (DDGÖ), Prozodik Konuşma Ölçeği, Düşünce ve Dil Bozukluğu Ölçeği (TALD) ve Premorbid Uyum Ölçeği (PAS) uygulanmıştır. Nörobilişsel özellikler ve sosyal biliş; Rey İşitsel Sözel Öğrenme Testi, Sayı Sembol Testi, Kontrollü Sözcük Çağrışım Testi, Kategorik Akıcılık Testi, İşitsel Üçlü Sessiz Harf Sıralaması, Görsel Kopyalama Testi, Stroop Testi, İz Sürme Testi, Gözlerden Zihin Okuma Testi, Yüzler Testi, Gaf Testi ile; Premorbid İşlevsellik ve Kristalize Zeka WISC-R ve WAIS-R genel bilgi alt testleri aracılığı ile değerlendirilmiştir. BULGULAR: 148 çocuk ve ergen (118 olgu ile 30 sağlıklı kontrol) çalışmaya dahil edilmiştir. Olgu grupları, şizofreni (n=79) ve diğer psikotik bozukluklar (n=39) şeklinde iki ayrı grup olarak oluşturulmuştur. Psikotik bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde kontrol grubuna göre yapısal düşünce bozuklukları, nörobiliş ve sosyal biliş alanlarında anlamlı derecede daha fazla bozulma olduğu saptanmıştır. Olgu grubunda TALD-toplam pozitif puanı ile negatif semptomlar arasında pozitif yönde ilişki olduğu gösterilmiştir. Negatif yapısal düşünce bozukluklarının; global biliş, sözel ve görsel bellek, işlem belleği, sözel akıcılık, yürütücü işlevler ve sosyal biliş-zihin kuramı ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Pozitif yapısal düşünce bozukluklarının ise nörobilişsel işlevler ve sosyal bilişle ilişkisi gösterilememiştir. Pozitif yapısal düşünce bozukluğu olan ancak negatif yapısal düşünce bozukluğu olmayan olguların, negatif yapısal düşünce bozukluğu olan olgulara göre daha yüksek premorbid ve nörobilişsel işlevlere sahip olduğu tespit edilmiştir. SONUÇ: Psikotik bozukluk olgularında görülen nörobilişsel alanlardaki bozulmanın kontrol grubuna göre geniş etki boyutunda olduğu saptanmıştır. Psikoaktif madde kullanımı ile yapısal düşünce bozuklukları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Pozitif yapısal düşünce bozukluğu olan olguların, negatif yapısal düşünce bozukluğu olan olgulara göre daha yüksek premorbid ve nörobilişsel işlevlere sahip olduğu gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Psikotik Bozukluk, Nörobiliş, Sosyal Biliş, Yapısal Düşünce Bozukluğu