Tam kan sayımı parametrelerinin farklı saklama koşullarında tam kan havuzu kullanılarak stabilitesinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYAZIT SEMİH YEŞİL
Danışman: Alper GÜMÜŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, belirli preanalitik kriterlere göre oluşturulan tam kan havuzlarının, farklı saklama koşulları (sıcaklık, pozisyon, tüp tipi vb.) altında hematolojik parametrelerinin (WBC, RBC, HGB, HCT, PLT, MCV, MCH, MCHC) stabilitesi üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Stabilite değerlendirmesi, zaman içerisindeki yüzde değişimlerin, literatürde tanımlanmış total izin verilebilir hata (%TEa) limitleri ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, SBÜ Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı'nda gerçekleştirilmiş olup, etik kurul onayı alınmıştır. Klinik olarak uygunluğu doğrulanmış ve belirlenen kriterleri karşılayan, onaylı tam kan örnekleri birleştirilerek beş ayrı havuz oluşturulmuştur. Havuzlar, saklama sıcaklığı (oda sıcaklığı, buzdolabı, 37 °C), fiziksel pozisyon (dikey/yatık), antikoagülan türü, kan grubu ve hemoglobin düzeyine göre gruplandırılmıştır. Her alt grup için 0., 24., 48., 72. ve 168. saatlerde ölçümler gerçekleştirilmiştir. Analizler, Sysmex XN-1000 tam kan sayımı analizörü kullanılarak yapılmış; her sekonder tüpten 11 ardışık ölçüm alınarak ortalama, standart sapma (SD) ve varyasyon katsayısı (%CV) hesaplanmıştır. İstatistiksel analizlerde: Zaman serisi karşılaştırmaları için tek yönlü ANOVA, Grup içi karşılaştırmalar için eşleştirilmiş T testi, grup dışı karşılaştırmalar için Student T testi, normal dağılımın değerlendirilmesinde Shapiro-Wilk testi, aykırı değerlerin belirlenmesinde Grubbs testi uygulanmıştır. Her bir zaman noktasındaki değer, sıfırıncı saate göre yüzde değişim olarak hesaplanmış ve gözlenen toplam hata (TEobs), ilgili parametreye ait %TEa limitleriyle karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Bulgular: Yüzde değişim ve TEa karşılaştırmalarına göre bazı parametrelerde zaman içinde anlamlı değişiklikler gözlenmiştir. Buzdolabında ve dik pozisyonda saklanan örnekler, diğer koşullara kıyasla daha stabil bulunmuş, özellikle WBC, RBC, HGB ve HCT gibi parametrelerde TEa limitleri içinde kalmıştır. İstatistiksel analizlerde bazı gruplar arasında anlamlı farklar gözlenmiş, bu da saklama koşullarının parametre stabilitesi üzerindeki etkisini ortaya koymuştur (p <0.05). Sonuç: Tam kan örneklerinin saklama sıcaklığı, fiziksel pozisyonu ve biyolojik içerikleri, hematolojik parametrelerin stabilitesini doğrudan etkilemektedir. Buzdolabında ve dik pozisyonda saklanan numunelerin en stabil koşulları sağladığı görülmüştür. Stabilite değerlendirmesinde yalnızca istatistiksel anlamlılıkla birlikte % değişimlerin %TEa sınırları ile kıyaslanmasının da gerekli olduğu ortaya konmuştur. Bu çalışma, laboratuvarların preanalitik süreçlerde karar alırken havuzlanmış örnek temelli stabilite verilerinden yararlanmasına katkı sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Tam kan sayımı, stabilite, preanalitik değişkenler, %TEa, tam kan havuzu