Kadınlara verilen reprodüktif şiddet eğitiminin şiddet algısı ile şiddete ilişkin farkındalık ve çatışma çözme yaklaşımlarına etkisi: Randomize kontrollü çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EBELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALEYNA BULUT
Danışman: Yasemin AYDIN KARTAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma "Reprodüktif Dönemdeki Kadınlara Yönelik Şiddet Algısı Ölçeği"nin geliştirilmesi, geçerlik güvenirliğinin test edilmesi ve kadınlara verilen reprodüktif şiddet içerikli eğitimin kadınların şiddet algılarına, çatışma çözme yaklaşımları ve şiddete ilişkin farkındalıklarına olan etkisinin belirlenmesi amacı ile metodolojik ve randomize kontrollü deneysel araştırma olarak yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, İstanbul'da bir kamu üniversitesinde çalışan akademik personel dışı kadın personellerle 2024-2025 yılları arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini; ölçek geliştirme bölümü için 222, randomize kontrollü araştırma bölümü için müdahale 41, kontrol 41 olmak üzere toplam 304 kadın oluşturmuştur. Müdahale grubuna reprodüktif şiddet eğitimi verilirken, kontrol grubuna herhangi girişim uygulanmamıştır. Veri toplama araçları olarak Reprodüktif Dönemdeki Kadınlara Yönelik Şiddet Algısı Ölçeği, Çatışma ve Şiddete İlişkin Farkındalık Ölçeği ve Çatışma Çözme Stilleri Formu kullanılmıştır. Veriler uygulama öncesi, uygulamadan 4 hafta sonrası ve uygulamadan 8 hafta sonrası olarak toplanmıştır. Bulgular: Ölçek 2 alt boyuttan (Üreme Zorlaması ve İstismarı; Menstruasyon ve Cinsiyete Dayalı Şiddet) oluşmakta ve toplam 24 madde içermektedir. Ölçeğin Kapsam Geçerliliği İndeksi 0,96 olarak belirlenmiştir. Ölçeğin güvenirliğine ilişkin toplam Cronbach Alpha katsayısı 0,95 alt boyutları için ise 0,96-0,90 arasında bulunmuştur. Uyum indeksleri; CMIN/df 2,265, GFI 0,833, CFI 0,933, SRMR 0,053, RMSEA 0,076 olarak bulunmuş ve modelin istatistiksel uyum gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmanın deneysel aşamasında; Reprodüktif Dönemdeki Kadınlara Yönelik Şiddet Algısı Ölçeği puanları incelendiğinde, müdahale grubunda ön testten son teste anlamlı bir artış olduğu, bu artışın izlem testinde de korunarak istatistiksel olarak anlamlı düzeyde devam ettiği belirlenmiştir (p<0,001). Ayrıca müdahale grubunun son test ve izlem test ölçümlerinin kontrol grubu son test ve izlem test ölçümlerine kıyasla istatiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır. Çatışma ve Şiddete İlişkin Farkındalık Ölçeği sonuçlarında, müdahale grubunun farkındalık puan ortalamaları ön-testte kontrol grubuna göre anlamlı biçimde daha yüksek bulunmuş olup bu anlamlı sonuç son-testte ve izlem-testinde de korunmuştur (p<0,001). Çatışma Çözme Stilleri Formu bulgularında ise müdahale grubunun bütünleştirme, uyma ve uzlaşma stratejilerinde daha yüksek puanlara sahip olduğu, kontrol grubunun ise daha çok kaçınma eğilimi gösterdiği saptanmıştır. Ölçekler arası korelasyon analizlerinde anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Araştırma sonucunda geliştirilen ölçeğin, reprodüktif dönemdeki kadınlara yönelik şiddet algısını ölçmede geçerli ve güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, uygulanan eğitimin kadınların reprodüktif şiddet algısını artırdığı, şiddet ve çatışmaya ilişkin farkındalık düzeylerini geliştirdiği ve çatışma çözmede daha yapıcı stratejiler benimsemelerini sağladığı belirlenmiştir.