Erişkinlerde algılanan stres düzeyi ve gastrointestinal semptom şiddeti arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA NUR KALAFAT
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada, erişkinlerde algılanan stres düzeyi ile gastrointestinal semptom şiddeti arasındaki olası ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız, gözlemsel ve kesitsel tipte bir çalışmadır. Araştırmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Esenler Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 18 yaş ve üzeri olan ve bunlar arasında araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 402 kişi katılmıştır. Kişilere "Sosyodemografik Veri Formu", "Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ-14)" ve "Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği (GSDÖ)" uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2020 Statistical Software (NCSS LLC, Kaysville, Utah, USA) programı kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma %53'ü kadın ve %47'si erkek olmak üzere toplam 402 kişiyle yapılmıştır. Araştırmaya katılan kişilerin yaşları 18 ile 86 arasında değişmekte olup, ortalaması 43,50±15,19'dur. ASÖ-14 toplam puanları 2 ile 45 arasında değişmekte olup ortalama 26,21±7,84 puandır. Alt boyut ortalamaları "Yetersiz Öz Yeterlik Algısı" 11,37±4,28 puan; "Stres/Rahatsızlık Algısı" 14,84±5,04 puandır. Ölçeğin toplam Cronbach's Alpha katsayısı 0,848 bulunmuş olup bu iç tutarlılığın yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Gençlerde, yüksek eğitim düzeyine sahip olanlarda, çalışmayanlarda, az miktarda kafein tüketenlerde ve doyduktan sonra yemeye devam eden bireylerde "Yetersiz Öz Yeterlik Algısı" alt boyutu anlamlı düzeyde yüksektir. Genç, kadın, bekar, yüksek eğitim düzeyine sahip ve çalışmayan bireylerde; ayrıca psikiyatrik destek alanlarda "Stres/Rahatsızlık Algısı" alt boyutu yüksektir. Benzer şekilde, genç, kadın, bekar, yüksek eğitim düzeyine sahip ve çalışmayan bireyler ile psikiyatrik destek alanlarda ASÖ-14 toplam puanları anlamlı düzeyde yüksektir. GSDÖ toplam puanları 15 ile 90 arasında değişmekte olup ortalama 36,19±15,85 puandır. Alt boyut ortalamaları "Karın Ağrısı" 6,79±3,72 puan; "Reflü" 4,73±3,07 puan; "Diyare" 5,83±3,37 puan; "Hazımsızlık" 11,4±5,49 puan; "Konstipasyon" 7,44±4,77 puandır. Ölçeğin toplam Cronbach's Alpha katsayısı α=0,894 bulunmuş olup bu iç tutarlılığın yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Gençlerde, kadınlarda, çalışmayan bireylerde karın ağrısı alt boyutu; kronik hastalığı olanlarda "Reflü" alt boyutu; sigara kullanan, çalışmayan, doyduktan sonra yemek yemeye devam eden bireylerde "Diyare" alt boyutu; yüksek miktarda kafein tüketenlerde ve kronik hastalığı olanlarda "Hazımsızlık" alt boyutu; kadınlarda, kronik hastalığı olanlarda ve doyma hissinden bağımsız yemek yiyenlerde "Konstipasyon" alt boyutu; psikiyatrik destek alanlarda tüm alt boyut puanları; kadınlarda, psikiyatrik destek alanlarda, doyma hissinden bağımsız yemek yiyenlerde GSDÖ toplam puanları anlamlı yüksek bulunmuştur. ASÖ-14 ve GSDÖ arasında toplam puan ve alt boyut puanları da dahil olmak üzere anlamlı pozitif yönlü ilişki saptanmıştır (r=0,436; p=0,000; p<0,01). Sonuç: Çalışma bulguları, algılanan stres düzeyi yükseldikçe gastrointestinal semptom şiddetinin arttığını; iki değişken arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu ortaya koymuştur.