Kafa travmalı hastalarda bilgisayarlı tomografi'de saptanan rastlantısal bulguların geriye dönük incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL ALTINMADEN
Danışman: Özgür SÖĞÜT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde teknolojik gelişmelere paralel olarak; bilgisayarlı tomografi (BT), kafa kravmalı hastaların değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Farklı bir endikasyon için tarama yapılırken beklenmedik (insidental) bulgular tespit edilebilir. Son zamanlarda acil servislerde kullanılan bu görüntüleme yöntemindeki artışa bağlı olarak insidental bulguların saptanmasında da artış meydana gelmektedir. Bu çalışma ile, kafa travması nedeni ile acil servise başvuran hastalardaki beyin BT taramalarında tespit edilen rastlantısal bulguların klinik öneminin değerlendirilmesi, yaş ve cinsiyet ilişkisinin ortaya konması amaçlandı. Gereç ve Yöntem Ocak 2017 – Aralık 2019 tarihleri arasındaki dönemde Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Acil Tıp Kliniği'ne başvuran, beyin tomografisi çekilen pediatrik ve yetişkin tüm hastalar çalışmaya dahil edilmiş olup, bu hastalar içinde travma dışı olanlar çalışma dışında bırakıldı. İlgili hasta grubunun beyin BT taramalarında tespit edilen rastlantısal bulgular ise vaka veri formuna kaydedildi. Çalışmanın doğru bir şekilde ele alınması adına yanlış ICD kodu kullanılan, yabancı uyruklu, uygunsuz çekim ve/veya raporu bulunan ve kimlik bilgisi yetersiz hasta grupları da değerlendirme dışında bırakılarak, çalışma sonuçlarının doğruluk payının arttırılması hedeflendi. Çalışmaya dahil edilen hasta grubu içinde bilgisayarlı beyin tomografilerinde insidental bulgu saptananlar Grup 1 (klinik olarak anlamlı) ve Grup 2 (klinik olarak anlamlı değil) olarak sınıflandırıldı. İlgili gruplar cinsiyet, yaş ve yaş dekatları (0-9, 10-19,20-29, 30-39, 40-49, 50-59, 60-69, 70-79, 80-89, 90-99, 100<) olarak karşılaştırılarak istatiksel olarak değerlendirmeye alındı. Bulgular Çalışmaya 8771'si erkek (%66,2) ve 3834'ü kadın (%33,8) olmak üzere toplam 12605 hasta dahil edildi. Değerlendirilen hastaların yaş ortalaması 34,3±22,6 (yaş aralığı; 0-104) idi. Çalışmaya dahil edilen hastaların %86'sında (10864) insidental bulgu saptanmadı. Kalan 1741 hastada ise en az 1 tane olmak üzere insidental bulguya rastlandı. İnsidental bulgusu olan hasta grubunun yaş ortalaması (60,3±24,3), bulgusu olmayan hasta grubuna (30,2±19,3) göre anlamlı yüksekti (p<0,001). İnsidental bulguya rastlanan Grup 1 (klinik olarak anlamlı olan- yaş aralığı; 64,5±23,4) ile Grup 2 (klinik olarak anlamlı olmayan– yaş aralığı; 54,5±24,3) yaş dağılımı açısından karşılaştırıldığında yüksek anlamlı farklılık gözlemlendi. Yaş arttıkça klinik olarak anlamlı ve takip gerekli bulgularda artış gözlemlendi (p<0,001). Grup 1'e dahil edilen hastaların 633'ü (%62,2) erkek, 384'ü (%37,8) ise kadındı. İstatiksel olarak, Grup 1 ile Grup 2 arasında cinsiyet dağılımı açısından da anlamlı bir farklılık saptandı. Grup 1'de en çok erkek cinsiyete rastlandı (p=0,017). İnsidental bulgular incelendiğinde ise, %37,9'luk (1028) pay ile en fazla rastlanan bulgunun atrofi olduğu gözlemlendi. İkinci sırada ise %27,5'lik (745) pay ile iskemi yer alırken, kalsifikasyon %12,3'lük (334) pay ile üçüncü sırada yer aldı. İnsidental bulgular içinde en az rastlanan bulgu ise %0,5'lik (14) oran ile lipom oldu. Sonuç Çalışmada elde edilen bulgular ışığında, kafa travması nedeniyle acile başvuran ve beyin tomografisi çekilen hastaların büyük bir kısmında insidental bulguya rastlanmadı. Diğer yandan yaş arttıkça insidental bulgunun saptanma olasılığının arttığı gözlemlendi. İnsidental bulgusu bulunan hastaların ise çoğunluğunda klinik önemi olmayan bulgulara rastlandı. En sık gözlemlenen ve klinik önemi olmayan takibi gerekli olmayan bulgu atrofidir. Diğer yandan klinik olarak anlamlı ve takibin gerekli olduğu en sık rastlanılan bulgu ise kronik iskemi olarak tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kafa travması, bilgisayarlı beyin tomografisi, insidental bulgu