Multipl skleroz hastalarında optik koherens tomografi bulguları, görme keskinliği ve manyetik rezonans görüntüleme bulguları ile ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KIVANÇ ÖZEN
Danışman: Gamze TÜRE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Multipl skleroz, genellikle görsel sistem tutulumu ile kendini gösteren ve başlangıçta oftalmolojik semptomlarla ortaya çıkabilen santral sinir sisteminin otoimmün demiyelinizan bir bozukluğudur. Çalışmamızda Multipl Skleroz (MS) tanısı ile takip edilen hastaların optik koherens tomografi (OKT) bulguları incelenmiştir. OKT bulguları ile; en iyi düzeltilmiş görme keskinliği, kranial MRG'deki T2 hiperintens lezyon sayısı ve EDSS skoru ile ilişkisi incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Polikliniğinde 30/05/2020-01/04/2021 tarihleri arasında McDonald kriterlerine göre MS tanısı almış, tetkikleri ve takipleri yapılan İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Polikliniğine refere edilen en iyi düzeltilmiş görme keskinliği, ön segment bakısı, ayrıntılı fundoskopik muayenesi ve optik koherens tomografi görüntülemesi yapılan olgular retrospektif olarak incelenmiştir. Bu çalışmada toplam 94 olgunun 188 gözü incelenmiştir. Değerlendirilmeye alınan 94 olgunun 59'u (118 göz) McDonald kriterlerine göre MS tanısı almıştır, geri kalan 35 olgu (70 göz) ise İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Polikliniğine müracaat eden, refraksiyon kusuru dışında başka herhangi bir oftalmolojik ya da nörolojik patolojisi bulunmayan olgulardır. Bu 35 olgu, kontrol grubunu oluşturmuştur. Çalışmaya katılan olguların optik koherens tomografi yardımıyla total makular volümün, makula retina sinir lifi tabakası, makula gangliyon hücre, iç pleksiform tabaka, iç nükleer tabaka, fovea dış plexiform tabaka ve fovea dış nükleer tabaka volümleri ve peripapiller retina sinir lifi kalınlığı hesaplanmıştır. Makular volümün; en iyi düzeltilmiş görme keskinliği, kranial MRG'deki T2 hiperintens lezyon sayısı ve EDSS skoru ile ilişkisi incelenmiştir. Bulgular: Hasta grubunda yer alan 59 kişi ve kontrol grubunda yer alan 35 kişi toplam 188 göz çalışmaya dahil edilmiştir. Hasta grubununun yaş ortalaması 38,6±10,6 yıl, sağlıklı kontrol grubununun 37,5±8,2 yıldır. Hastaların %83,1'i ve kontrol grubunun %65,7'si kadındır. 17 hastada (%28,8) optik nevrit saptanmıştır. ON öyküsü olan hastaların ortalama hastalık süreleri 11,4±8,5 yıl olarak hesaplanmıştır. ON öyküsü olmayan hastaların ortalama hastalık süreleri 10,3±8,5 yıl olarak hesaplanmıştır. Total makülar volum, mRNFL, ganglion hücre tabakası ve iç pleksiform tabakanın volumünün ve pRNFL kalınlığının değerlerinin kontrol grubunda hasta grubuna göre daha yüksek olduğu ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (.p<0,005). ON olmayan hastaların pRNFL değeri ON olan gruba göre daha yüksek olduğu bulunmuştur(p=0,025). mRNFL, ganglion hücre tabakası, iç pleksiform tabakasının volumünün ON olmayan hastalarda daha yüksek olduğu ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. Dış nukleer tabaka değerinin ise ON olan hastalarda daha yüksek olduğu bulunmuştur.(p:0,015). ON olan hasta, ON olmayan hasta ve kontrol gruplarının görme keskinliği ve total makuler volum değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu; bu farklılığın ON olan hasta – kontrol grupları ve ON olmayan hasta - kontrol grupları arasındaki farklılıklardan kaynaklandığı saptanmıştır(p<0,017). Tüm hastalarda total makular volum ile görme keskinliği arasında zayıf düzeyde negatif korelasyon (r:-0,267,p:0,003); ve MR lezyon sayısı arasında yüksek düzeyde negatif korelasyon (r:-0,618, p<0,001), EDSS ile orta düzeyde negatif korelasyon(r:-0,453,p<0,001) ve pRNFL ile orta düzeyde pozitif korelasyon(r:0,584,p<0,001) bulunmuştur. Hastalık süresi ile total makular volum arasında ON olmayan hastalarda zayıf düzeyde negatif korelasyon(r:-0,292,p:0,007) tüm hastalarda çok zayıf düzeyde negatif korelasyon (r:-0,188, p:0,041) saptanmıştır. Hastalık süresi ile pRNFL arasında ON olmayan hastalarda zayıf düzeyde negatif korelasyon(r:-0,314,p:0,004) ve tüm hastalarda zayıf düzeyde negatif korelasyon (r:-0,215, p:0,019) saptanmıştır. Sonuçlar: Optik koherens tomografi (OKT), retina patolojileri öncelikli olmak üzere bir çok oftalmolojik patolojinin tanı ve takibinde önemli bir yer tutan görüntüleme aracıdır. MS hastalarında oftalmolojik muayene olmazsa olmazdır. MS hastalarının OKT bulgularının değerlendirilmesi hastalığın prognozu hakkında bilgi verebileceği düşünülmektedir. Yaptığımız çalışmada literatürle uyumlu olarak MS hastalarının OKT bulguları ile görme keskinliği, MR bulguları ve EDSS'nin korele olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Multipl Sklerozis, optik koherens tomografi, total makular volüm, görme keskinliği, manyetik rezonans görüntüleme, T2 hiperintens lezyon, EDSS