Hemodiyaliz tedavisi alan son dönem böbrek yetersizliği hastalarına roy uyum modeline dayalı öğrendiğini anlat yöntemiyle verilen bireysel eğitimin tedavi uyumu ve baş etme becerilerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ACAR
Danışman: Semiha AKIN EROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma hemodiyaliz tedavisi alan hastalara hemşire rehberliğinde Roy Uyum Modeli'ne (RUM) dayalı Öğrendiğini Anlat Yöntemi kullanılarak verilen bireysel eğitimin sıvı, diyet ve ilaç uyumu ile başetme ve uyum becerilerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla randomize kontrollü iki gruplu, ön test-son test tasarımlı, girişimsel olarak gerçekleştirildi. Gereç ve Yöntem: Araştırma örneklemini Eylül 2023-Nisan 2024 tarihleri arasında İstanbul ilinde üç eğitim ve araştırma hastanesinde hemodiyaliz ünitesine başvuran kayıtlı girişim (n=21) ve kontrol grubu (n=21) hastası oluşturdu. Veriler Hemodiyaliz Tedavisi Bilgi Formu, Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği (SDBY-UÖ) ve Başetme ve Uyum Süreci Ölçeği (BUSÖ) ile toplandı. Girişim grubuna RUM doğrultusunda Öğrendiğini Anlat Yöntemi'yle üç oturum şeklinde yüz yüze eğitim ve hazırlanan eğitim kitapçığı verildi. Eğitimden sonra (2-11. hafta) her hafta bir gün izlem ve eğitim tekrarı yapıldı. Bulgular: Girişim grubu yaş ortalaması 47,81 ± 13,59, %71,4'ü erkektir. Girişim ve kontrol grubunda SDBY-UÖ toplam ölçek son test puanlarının kontrol grubunun aksine girişim grubunda daha yüksek olduğu saptandı (p = 0,001). Girişim grubunda BUSÖ toplam ölçek son test puan ortalamaları 141,43 ± 12,96 iken, kontrol grubunda 132,00 ± 16,28 olarak belirlendi. Girişim grubunun BUSÖ toplam ölçek son test puanları kontrol grubunun aldığı puanlardan daha yüksek bulundu (p = 0,044). Sonuç: Hemodiyaliz hastalarına Öğrendiğini Anlat Yöntemi ile verilen eğitimin girişim grubu hemodiyaliz hastalarında tedaviye uyumu, öğrenme ve ilişki kurma becerileri ile başetme becerileri, sıvı ve diyet kısıtlamalarına uyumunu olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Hemodiyaliz hastalarında tedaviye uyumu arttırmak amacıyla Öğrendiğini Anlat Yöntemi kullanılarak RUM doğrultusunda bireysel ve grup eğitim programlarının yaygınlaştırılması önerilir.