Lokal ileri evre rektum kanseri hastalarında neoadjuvan kemoradyoterapiye olan patolojik yanıtı öngörmede dinamik kontrastlı MRG'nin fonksiyonunun incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİM ÖZDEMİR
Danışman: Bozkurt GÜLEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Lokal ileri evre rektum kanseri hastalarında neoadjuvan KRT'ye verilen patolojik yanıtı tahmin edebilmek için KRT öncesi çekilen dinamik kontrastlı MRG'den türetilen yarı kantitatif perfüzyon parametrelerinin yararlılığının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca konvansiyonel rektal MRG'den elde edilen verilerin de patolojik yanıt ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği'nde 01.01.2018-31.10.2022 tarihleri arasında, onkoloji veya cerrahi onkoloji bölümlerinden patolojik olarak rektum kanseri tanısı alan 291 hasta tarandı. Uygun olmayan hastalar çıkarıldıktan sonra lokal ileri evre rektum kanseri olan, tedavi öncesi dinamik kontrastlı MRG çekimi yapılan ve tedaviye olan patolojik yanıtın belirtildiği 93 hasta çalışmamıza dahil edildi. Hastaların neoadjuvan tedaviden önce rektuma yönelik çekilen MRG'leri değerlendirmeye alındı. Değerlendirme birisi 4 yıllık ve diğeri 20 yıllık radyoloji tecrübesi olan iki radyolog tarafından eş zamanlı ve retrospektif şekilde yapıldı. Değerlendirmede rektal MRG kriterlerine göre T ve N evrelemesi yapıldı. Tümörün mezorektal fasya invazyonu (MRF), ekstramural vasküler invazyonu (EMVI) değerlendirilmesi yapıldı. T2A sekanslarda tümörün en iyi göründüğü kesitlerde volüm ölçümü yapıldı. Tümör uzunluğu olarak, T2A sekansta sagital veya koronal planda tümörün en uzun çapı olacak şekilde ölçüm yapıldı. Çok fazlı aksiyel dinamik MRG' de kontrast madde konsantrasyonunun hesaplanması ile oluşan yarı kantitatif parametreler elde edildi. Tüm hastaların operasyon sonrası patolojik yanıt değerlendirme sistemi 8 yıllık deneyimi olan patolog tarafından AJCC'nin kriterlerine göre yapıldı. Dinamik kontrastlı MRG' den elde edilen yarı kantitatif parametrelerin ve diğer MRG bulgularının, neoadjuvan KRT'ye olan patolojik yanıt ile ilişkisi araştırıldı. Bulgular: Çalışmamıza lokal ileri evre rektum kanseri tanılı 93 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalamaları 62,0±11,3 yıl iken, 59 (% 63,4)'u erkek idi. T evre dağılımı hastaların 26 (% 28,0)'sında T2, 56 (% 60,2)'sında T3, 11 (% 11,8)'inde ise T4 idi. N evre hastaların 40 (% 43,0)'ında N0, 44 (% 47,3)'ünde N1, 9 (% 9,7)'unda ise N2 olduğu saptandı. Hastaların 28 (% 30,1)'inde EMVI bulgularına, 15 (% 16,1)'inde ise MRF tutulumuna rastlanıldı. Tümör uzunluğu ortalama 5,13±1,4 cm iken; Tümör volüm ortalaması ise 30,2±8,7 cm3 idi. Hastaların 64 (% 68,8)'ünde tedaviye yanıt görülmezken, 29 (% 31,2)'unda tedaviye yanıt saptandı. Yanıtsız gruplarda, yanıt veren gruplara göre T evrede T3 ve T4 oranı, N evrede N2 oranı daha yüksek bulundu. Yanıtsız gruplarda EMVI ve MRF tutulum oranlarının, yanıt veren gruplara göre daha yüksek olduğu tespit edildi. Tümör uzunluk ve tümör volüm oranlarının yanıt veren gruplarda, yanıtsız gruplarda yer alan hastalara göre daha düşük olmasından kaynaklandığı anlaşıldı. Yanıt veren gruplarda dinamik MRG parametrelerinden Emax, ERmax, Time to peak, wash-in ve wash-out değerlerinin, yanıtsız gruplarda yer alan hastalara göre daha düşük değerlerde olduğu saptandı. Bu parametreler içerisinde en iyi tanısal test performansın sırasıyla % 96,4 ile wash-out , % 94,3 ile wash-in değerleri olduğu tespit edildi. Sonuç: Lokal ileri evre rektum kanserinde KRT öncesi çekilen dinamik kontrastlı MRG'den türetilen çeşitli parametreler, neoadjuvan KRT'ye olan patolojik yanıtı tahmin etme konusunda önemli bir yere sahiptir. Rektum kanserinde preoperatif evreleme konvansiyonel rektal MRG bulgularına göre yapılır. Rektal MRG' de T ve N evresi yüksek bulunan lokal ileri evre hastaların, operasyon öncesi verilen KRT'ye olan patolojik yanıtı, düşük T ve N evredeki hastalara kıyasla daha az olmaktadır. Rektal MRG'de saptanan EMVI bulguları ve MRF tutulumu bulunan hastalar da benzer şekilde neoadjuvan KRT'ye daha az patolojik yanıt vermektedir. Tümör volümü ve tümör uzunluğu az olan hastaların ise tedaviye daha iyi yanıt verdikleri anlaşılmaktadır. Neoadjuvan KRT öncesi çekilen dinamik MRG'nin yarı kantitatif parametrelerinden wash-in ve wash-out değerleri, tedaviye olan patolojik yanıtı öngörmede yüksek başarı ortaya koymuş olup bu amaçla kullanılabilmektedir. Bunun yanında, Emax ve Time to peak değerlerinin de yanıtı öngörme açısından önemli bir yere sahip olduğu anlaşılmaktadır. Literatürde lokal ileri evre rektum kanserinin neoadjuvan KRT'ye olan patolojik yanıtı tahmin etmede dinamik MRG'nin yarı kantitatif parametreleri ile ilgili çalışmalar olsa da, çok merkezli, daha geniş kapsamlı ve prospektif özellikte çalışmaların yapılmasının bu konunun aydınlatılması açısından daha destekleyici olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Rektum kanseri, dinamik MRG, patolojik yanıt, KRT