Karbonmonoksit zehirlenmesi ile çocuk acil polikliniğine başvuran olgulardaki trombosit sayılarının ve ortalama trombosit hacimlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED MUSTAFA GÜNEYLİOĞLU
Danışman: Medine Ayşin TAŞAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karbonmonoksit (CO) zehirlenmesi dünyada ve ülkemizde hastalık ve ölüm ile sonuçlanan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Zehirlenmeye bağlı ölümler arasında ilk sırada yer almaktadır. Çalışmamızın amacı, akut CO zehirlenmesi olan olgularda kan karboksihemoglobin (COHb) düzeyleri ile trombosit sayıları ve ortalama trombosit hacmi (MPV)değerleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmek ve böylece trombosit aktivasyon göstergesi olan MPV değerlerindeki değişimleri saptamaktır. Çalışmamızda 2012-2015 tarihleri arasında hastanemizin çocuk acil servisinde akut CO zehirlenmesi nedeni ile takip edilen 306 olgunun laboratuvar sonuçları (kan gazı, tam kan sayımı ve kardiyak belirteçler) geriye dönük olarak incelendi. Kontrol grubu olarak çocuk polikliniğine başvuran, ek şikâyeti olmayan ve tetkiklerinde anormallik saptanmayan 57 olgu alındı. Olguların yaşları 1 ay-17 yıl 11 ay (ortalamaları 9,7±5,0 yıl) arasında olup, 154'ü (%50,3) kız, 152'si (%49,7) erkekti. Yaş gruplarına göre dağılımda olgular en sık 11-18 (%47,3) yaş grubunda saptandı. Olguların geliş COHb düzeyleri %5,3–52,1 (ortalama %22,2±9,1) arasında olup, COHb düzeyi %5-19,9 olan olgular Grup 1 (n=132; %43,1) ve ≥%20 olan olgular Grup 2 (n=174; %56,9) olarak belirlendi. Olguların geliş beyaz küre, hemoglobin, kütle kreatin kinaz-MB (CK-MB), laktat değerleri ve trombosit sayılarının, 6. saat değerlerine göre anlamlı olarak yüksek olduğu saptandı (sırası ile p<0,001; =0,003; <0,001; <0,001; =0,017). Olguların geliş ve 6. saatte bakılan ortalama MPV değerleri arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,223). Çalışma grubunda geliş kütle CK-MB değeri %6,1 (n=18) olguda ve high sensitive troponin I (hs-TnI) %5,8 (n=17) olguda normalden yüksek saptandı. Karboksihemoglobin gruplarında hemoglobin ve laktat değerlerinin Grup 2'de Grup 1'e göre anlamlı olarak yüksek olduğu saptandı (sırası ile p=0,043; <0,001). Ancak kütle CK-MB değerlerinin Grup 2'de Grup 1'e göre anlamlı olarak düşük olduğu saptandı (p=0,001). Grup 1'in geliş ortalama trombosit sayısı, Grup 2'ye göre yüksek olmasına rağmen istatistiksel anlamlı fark saptanmadı (p=0,189). Grup 2'de Grup 1'e göre geliş MPV değeri istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p=0,042). Çalışma grubunun ortalama beyaz küre sayısı kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0,001). Çalışma grubunun geliş ortalama hemoglobin değeri, kontrol grubuna göre daha düşük saptandı (p=0,043). Çalışma grubu geliş ortalama trombosit sayısı ve MPV değerleri ile kontrol grubu trombosit sayısı ve MPV değerleri arasında anlamlı farklılık saptanmadı (sırası ile p=0,988; 0,802). Olguların geliş MPV değerleri ile geliş trombosit sayıları arasında ters yönde anlamlı korelasyon saptandı (p<0,001, r =-0,459). Sonuç olarak çalışmamızda yüksek COHb değerlerinde trombosit aktivasyonunun bir göstergesi olan MPV'nin anlamlı olarak yükseldiği saptandı. Olguların geliş MPV değerleri ile geliş trombosit sayıları arasında ters yönde ilişki saptandı. Bunun trombosit yıkımının arttığı durumlarda, azalan trombosit sayılarına ve yeni trombositlerin salınımına bağlı MPV değerindeki artışa bağlı olduğu kabul edilmektedir. Çalışmamız bir ön çalışma olup çocukluk döneminde akut CO zehirlenmesinde MPV değerlerdeki artışın tanı, tedavi ve uzun dönem etkilerin saptanmasındaki önemini belirlemek için çalışmalara gereksinim vardır.