Hipoparatiroidi nedeni ile tedavi alan hastalarda hipoparatiroidiye ve tedaviye bağlı komplikasyonların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVİM NUR BOZ
Danışman: Fettah ACIBUCU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Hipoparatiroidi Nedeni ile Tedavi Alan Hastalarda Hipoparatiroidiye ve Tedaviye Bağlı Komplikasyonların Değerlendirilmesi Amaç: Hipoparatiroidizm, parathormonun (PTH) yokluğundan veya PTH direncine bağlı PTH'nın etkisizliğinden kaynaklanan hipokalsemi ve hiperfosfatemi ile karakterize nadir görülen bir endokrinolojik hastalıktır. Çoğunlukla tiroid veya boyun cerrahisi sırasında paratiroid bezlerinin hasar görmesi veya çıkarılması, nadiren de otoimmün ve genetik sebepler hipoparatiroidizme sebep olmaktadır. Tedavide aktif D vitamini ve kalsiyum preparatları kullanılmaktadır. Hastalığa ve tedaviye bağlı komplikasyonlar gelişebilmektedir. Bu çalışmamız ile hipoparatiroidi tanılı hastalarda hastalık ve tedavi ile alakalı komplikasyonların sıklığını ve komplikasyonlar ile ilişkili faktörleri tespit etmeyi amaçladık. Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğine 01.12.2022 ile 01.06.2023 tarihleri arasında başvuran ve en az 1 yıl medikal tedavi alan hipoparatiroidi tanılı hastalar dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastalara ait verilere başvuru esnasında alınan anamnez, laboratuvar tetkikleri, hastane ve E-nabız sistemindeki görüntülemeler ile ulaşıldı. Hastaların göz muayenesinde katarakt varlığı, renal ultrasonda (Usg) nefrolitiazis ve nefrokalsinozis varlığı, beyin bilgisayarlı tomografide (BT) bazal ganglion kalsifikasyon varlığı ve Dual Enerji X-ray Absorptiometre (DEXA) değerleri kaydedildi. Hastaların demografik verileri, tansiyon arteriyel (TA) ölçümü ve vücut kütle indeksleri (VKI) hesaplandı. Başvuru anında hastaların hipoparatiroidi sebepleri, eşlik eden hastalıkları, kullandıkları ilaçlar ve dozları, ilaçları alma süreleri, hastaların son 1 yılda hastane yatış öyküleri, hipokalsemik nöbet öyküleri ve tanı sonrası psikiyatrik hastalık varlığı kaydedildi. Sonuçlar hastalarda görülme sıklığı ve gruplara ayrılarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya hipoparatiroidi tanısı alan 57 hasta dahil edildi. Hastaların en düşük 20, en yüksek 72 yaş; yaş ortalamalarının ise 45,7±11,7 yıl olduğu saptandı. Hastalardan %84,2'si kadın, %15,8'i erkek idi. Hastaların %17'sinde renal usg bulgularında nefrokalsinozis (%77,8) ve nefrolitiazis (%22,2'sinde) gözlendi. Hastaların %23,1'inde Beyin BT'de bazal gangliyon kalsifikasyonu mevcuttu. Patolojik DEXA bulguları hastaların %18,9'unda saptanmış olup bunlar osteopeni (%70) ve osteoporoz (%30) şeklinde gözlendi. Göz muayenesi yapılan hastaların %36,4'ünde katarakt bulguları saptandı. Hastalar etyolojik nedenlere göre post operatif hipoparatiroidi ve diğerleri şeklinde iki gruba ayrıldı. Post operatif hipopratiroidi grubu 36 (%63,2) hasta ile araştırmanın grubunu oluştururken; 18 (%31,6) idiyopatik, 3 (%5,26) otoimmun hipoparatiroidi tanısı alan 21 hasta ise diğerleri grubuna dahil edildi. İstatistiksel açıdan p<0,05 olan değerler anlamlı kabul edilmekle birlikte Beyin BT bulgularında bazal gangliyon kalsifikasyonu bazı anlamlı verilerle karşımıza çıktı. Bazal gangliyon kalsifikasyonu tespit edilenlerde hipotiroidi ve epilepsi oranları daha yüksek idi (sırasıyla p=0,018; p=0,001). Bazal gangliyon kalsifikasyonu post operatif hipoparatiroidi tanısı alan hastalarda düşük bulundu (p=0,013). Bazal gangliyon kalsifikasyonu saptanan hastalarda Usg bulgularının patolojik bulgularına daha sık rastlanıldı (p=0,003). Bazal gangliyon kalsifikasyonu ve katarakt varlığı tespit edilen hastaların yaş ortalamaları anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,001). Katarakt olan hastalarda bazal gangliyon kalsifikasyon oranı yüksek bulundu (p=0,008). Sonuç: Hipoparatiroidili hastalarda tedavide pek çok ülkede olduğu gibi ülkemizde de aktif D vitamini ve kalsiyum preparatları kullanılmaktadır. Bu hastalarda tedaviye rağmen kronik komplikasyonlar sıklıkla gözlenmektedir. Komplikasyonların sebepleri arasında hastalığın uzamış süresi ve tedavinin kendisi yer almaktadır. Bu komplikasyonların gelişmesini önlemek amacı ile hastaların yıllık olarak organ kalsifikasyonları değerlendirilmeleri ve katarakt muayeneleri yapılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Hipoparatiroidi, nefrolitiazis, katarakt, bazal ganglion kalsifikasyonu