Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin sıvı kontrolü ve diyet tedavisine yönelik bilgi,tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLDANE KOYUNCUOĞLU
Danışman: İbrahim GÜNEY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı hemodiyaliz hastalarının sıvı kontrolü ve diyet tedavisine yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 01.04.2025-01.06.2025 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi'nde hemodiyaliz tedavisi gören, kronik böbrek hastalığı olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 132 birey ile gerçekleştirildi. Katılımcılara araştırma hakkında bilgi verildikten sonra yazılı aydınlatılmış onam alındı. Sosyodemografik özellikleri içeren form, Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrol Ölçeği ve Hemodiyaliz Hastalarının Diyet Tedavisine Yönelik Tutum Ölçeği uygulandı. Ayrıca katılımcıların rutin olarak ölçülen bazı klinik özellikleri (kuru ağırlığı, diyaliz öncesi ve sonrası kilosu, interdiyalitik kilo, UF miktarı, albümin, fosfor, diyaliz öncesi ve sonrası kan basıncı, üre, kreatinin ve potasyum düzeyleri) not edilmiştir. Verilerin analizinde Spss 22.0 programı kullanıldı ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 54,4±15,7 olup, çalışma 132 kişi ile tamamlandı. Hastaların %54,5'i erkek, %65,9'u evli, %57,6'sı ilköğretim mezunuydu. Hastaların %87,9'u çalışmıyor, %43,2'si eşi ve çocuklarıyla yaşamakta, %96,2'si il merkezinde yaşamakta, %46,2'sinin geliri giderinden azdı. Hastaların %75,0'ının kronik bir hastalığı vardı, %78,0'ı sigara kullanmıyordu. %87,9'u daha önce böbrek nakli olmamıştı ve %59,1'inin böbrek nakli başvurusu yoktu. Katılımcıların ortalama 10,3±8,4 yıldır böbrek hastası olduğu, ortalama 5,2±5,0 yıldır diyalize girdiği belirlendi. Hastaların %99,2'si diyetisyenden, %37,9'u doktordan diyet ve sıvı dengesi eğitimi aldığını belirtti. Hastaların günlük sıvı alım miktarı ile interdiyalitik kilo artışı arasında zayıf düzeyde pozitif korelasyon (p=0,005), ultrafiltrasyon (UF) miktarı ile arasında zayıf düzeyde pozitif korelasyon (p=0,006) ve günlük sıvı alım miktarı ile sıvı kontrol ölçeği toplam puanı arasında orta düzeyde negatif korelasyon saptandı (p<0,001). İnterdiyalitik kilo ile UF miktarı arasında güçlü pozitif korelasyon (p<0,001), interdiyalitik kilo ile sıvı kontrol ölçeği toplam puanı arasında zayıf düzeyde negatif korelasyon belirlendi (p=0,002). UF miktarı ile sıvı kontrol ölçeği toplam puanı arasında da zayıf düzeyde negatif korelasyon saptandı (p=0,001). Diyet tedavisine yönelik tutum ölçeği toplam puanı ile sıvı kontrol ölçeği toplam puanı arasında orta düzeyde pozitif korelasyon bulundu (p<0,001). Ayrıca ileri yaş, sigara kullanmama ve gelir durumunun daha iyi olmasının hem sıvı kontrol ölçeği hem de diyet tedavisine yönelik tutum ölçeği puanlarını anlamlı düzeyde artırdığı görüldü. Sonuç: Hastaların günlük sıvı alım miktarı, interdiyalitik kilo ve UF miktarı arttıkça sıvı kontrol ölçeği toplam puanlarının anlamlı düzeyde azaldığı, sıvı kontrolüne uyumun azalmasının klinik sıvı yükü göstergeleriyle ilişkili olduğu görüldü. Diyet tedavisine yönelik olumlu tutumun, sıvı kontrolüne uyumu da desteklediği ve bu iki alanın birbiriyle ilişkili olduğu saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Hemodiyaliz, sıvı kontrolü, diyet tedavisi, uyum