Obez hastalarda zor entübasyonu ve zor maske ventilasyonunu tahmin edebilmede boyun çevresinin çene-ense çevresine oranının diğer ölçümlerle karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA KEÇİÖREN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ADEM SELVİ
Danışman: Esra ÖZAYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın Önemi ve Amacı: Zor hava yolunun uygun şekilde yönetimi, anestezi ile ilişkili mortalite ve morbiditenin önlenmesinde önemli bir yer teşkil eder. Havayolunun değerlendirilmesinde mallampati skorlaması, tiromental mesafe, ağız açıklığı, sternomental mesafe, boyun çevresi ölçümü ve üst dudak ısırma testi gibi çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Multifaktöriyel indeksler tekil ölçümlerden biraz daha iyi performans gösterirken, tek başına hiçbir anatomik ölçümün, zor entübasyon ve zor maske ventilasyonu öngörülmesi için kabul edilebilir bir doğruluğa sahip olduğu bildirilmemiştir. Tiromental yükseklik ölçümü, boyun çevresinin ölçümü ve boyun çevresinin tiromental mesafeye oranının ölçümü yeni önerilen yöntemlerdendir ve zor hava yollarının tahmininde yüksek bir başarıya sahip olduğu bildirilmektedir. Hergün çok sayıda obez hasta elektif ve acil operasyonlar geçirmektedir. Hem zor maske ventilasyonu hem de zor entübasyon ile karakterize zor hava yolları, obez hastalarda sıkça görülmektedir. Birçok çalışma, obezite veya morbid obezite ile zor entübasyon arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir. Mallampati skorunun veya artan boyun çevresinin özellikle obez hastalarda zor entübasyonla ilişkili olduğu bildirilmektedir. Bununla birlikte, bunların hiçbiri özellikle obezlerde yüksek prediktif değere sahip değildir. Tiromental yükseklik ve boyun çevresinin ölçümünün erişkin hasta populasyonunda zor hava yollarının tahmininde başarılı olduğu gösterilmiştir. Ancak obez hastalarda artmış çene altı yağ dokusu bu yöntemlerin yanıltıcı olabileceğini düşündürmektedir. İki ölçümü birbirine oranlayarak yapılan değerlendirmelerin obez hastalarda zor havayolu tahmininde daha güvenilir veriler vereceği ve boyun çevresinin, çene-ense çevresine oranının zor havayolunu ön görmede diğer ölçümlerden daha başarılı olabileceğini düşünmekteyiz. Obez hasta grubunda bu ii konuda yapılmış yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı obez hastalarda, boyun çevresinin çene-ense çevresine oranının zor entübasyonu ve zor maske ventilasyonunu tahmin etmedeki başarısını diğer ölçümlerle karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Etik kurul onayı alındıktan sonra trakeal entübasyon gerektiren, elektif cerrahi geçirecek, 18 yaş üstü, vücut kitle indeksi(VKİ) 30'dan fazla olan obez hastalar değerlendirmeye alındı. Hastalara ameliyat öncesinde yüz ve boyun bölgesinde yapacağımız ölçüm ve testler hakkında bilgi verilerek onamları alındı. Servikal omurga anomalisi, acil durum prosedürleri, bilinen zor entübasyon hikâyesi veya üst solunum yolu hastalığı ve planlı uyanık entübasyon olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastalar ameliyat öncesi anestezi uzmanı tarafından değerlendirildi. Yaş, cinsiyet, Amerikan Anestezistler Derneği (ASA) fiziksel durumu, horlama öyküsü, obstrüktif uyku apnesi varlığı ve sürekli pozitif hava yolu basıncı (CPAP) kullanımı dahil olmak üzere tam bir tıbbi anamnez alındı. Hastaların fizik muayenesinde boy, kilo ve sakal varlığı kaydedildi. VKİ, boy ve kilo ölçümleri kullanılarak hesaplandı. Mallampati skoru ve mandibuler çıkıntı, ağız açıklığı, üst dudak ısırma testi, kesici dişler arası mesafe, tiromental mesafe, sternomental mesafe ve tiromental yükseklik dahil olmak üzere hava yolu değerlendirmeleri kaydedildi. Bir mezura kullanılarak, hasta nötral pozisyondayken tiroid kıkırdak seviyesinden boyun çevresi ve mentum seviyesinden çene-ense çevresi ölçüldü. Boyun çevresinin tiromental mesafeye oranı ve boyun çevresinin çene-ense çevresine oranı bu ölçümlerden hesaplandı. Preop değerlendirme ASA kriterlerine uygun yapıldı. İki yıllık eğitimli bir araştırma görevlisi tüm preoperatif hasta verilerini kaydetti. İndüksiyon öncesi hastalara, trakeal entübasyonu kolaylaştırmak için rampa pozisyonu verildi. Hastalara elektrokardiyogram (EKG), pulse oksimetri ve noninvazivarteriyel kan basıncı monitörizasyonu yapıldı. En az 3 dakika süreyle preoksijenasyon yapıldı. Anestezi indüksiyonu ve idamesi kurumumuzun standart protokolü uygulanarak gerçekleştirildi. Maske ventilasyonu, katılan anestezi uzmanının belirlediği şekilde uygun boyutta bir yüz maskesi kullanılarak yapıldı. Maske havalandırması, Han ve arkadaşları tarafından açıklanan yönteme göre derecelendirildi. Her vakada aynı anestezi doktoru yer aldı ve havayolu yönetiminde 4 yıllık klinik deneyime sahipti. Yeterli kas gevşemesi sağlandıktan sonra, uygun iii boyutta bir Macintosh bleydi ile doğrudan laringoskopi kullanılarak trakeal entübasyon yapıldı. Zor entübasyon değerlendirmesi yedi değişkene dayalı ZorEntübasyon Ölçeği (IDS) kullanılarak yapıldı. Yedi değişkenin tümü değerlendirildi ve IDS skoru hesaplandı. Bu çalışmada, IDS 5'in altındaki herhangi bir değer kolay kabul edildi. Trakeal entübasyon, uygun bir kapnograf dalga formu ile kanıtlandığında ve oskültasyonla her iki akciğer sesleri eşit duyulduğunda başarılı kabul edildi. Bulgular: Zor entübasyon ile kesici dişler arası mesafe, boyun çevresi, boyun çevresinin tiromental mesafeye oranı, boyun çevresinin sternomental mesafeye oranı ve çene-ense çevresi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tesbit edildi. Bu parametreler ile yapılan çok değişkenli regresyon analizinde kesici dişer arası mesafe 41,5 cm zor entübasyon için bağımsız risk faktörleri olduğu tesbit edildi. Zor maske ventilasyonu ile yaş, erkek cinsiyet, OSAS, boyun çevresi, boyun çevresinin tiromental mesafeye oranı, boyun çevresinin sternomental mesafeye oranı, boyun çevresinin çene-ense çevresine oranı ve çeneense çevresi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tesbit edildi. Bu parametreler ile yapılan çok değişkenli regresyon analizinde erkek cinsiyet ile boyun çevresinin 45,5 cm den kalın olması zor maske ventilasyonu için bağımsız risk faktörleri olduğu tesbit edildi. Sonuç: Boyun çevresinin çene-ense çevresine oranının obez hastalarda zor maske ventilasyonunu tahmin edebilmede başarılı olduğunu bulduk. Bununla birlikte yaş, cinsiyet, OSAS, boyun çevresi, çene-ense çevresi, boyun çevresinin tiromental mesafeye oranı ve boyun çevresinin sternomenal mesafeye oranıda başarılıydı. Ancak VKİ, ASA skoru, mallampati skoru, üst dudak ısırma testi, kesici dişler arası mesafe, tiromental mesafe, sternomental mesafe ve tiromental yükseklik obez hastalarda zor maske ventilasyonunu öngörmede yetersiz kaldı. Obez hastalarda boyun çevresinin çene-ense çevresine oranının zor entübasyonu tahmin edebilmede etkin prediktif değeri yoktu, ayrıca yaş, cinsiyet, VKİ, ASA skoru, OSAS, üst dudak ısırma testi, sternomental mesafe, tiromental mesafe ve tiromental yükseklikte zor entübasyonu öngörmede başarılı değildi. Mallampati skoru, cormack-lehane skoru, kesici dişler arası mesafe, boyun çevresi, boyun çevresinin tiromental mesafeye iv oranı, boyun çevresinin sternomental mesafeye oranı ve çene-ense çevresi obez hastalarda zor entübasyonu tahmin edebilmede başarılı olduğunu gösterdik. Anahtar Kelimeler: Zor Havayolu, Obezite, Çene-Ense Çevresi, Boyun Çevresi