Primer sjögren sendromlu kadın hastalarda hidroksiklorokin tedavisinin QT aralığı üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAYDAR KÖSE
Danışman: Muhammet ÇINAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Primer Sjögren Sendromu (PSS) için etkinliği gösterilmiş hastalığı modifiye edici bir anti-romatizmal ilaç tedavisi bulunmasa da artralji veya artriti ön planda olan sistemik tutulumlu hastalarda hidroksiklorokin (HCQ) tedavisi yaygın olarak kullanılmaktadır. HCQ'nun diğer inflamatuvar romatizmal hastalıklarda kullanımı sırasında ciddi QT uzaması gözlenmediğine dair veriler vardır. Fakat PSS'li hastalarda QT aralığı üzerine etkisi ile ilgili yeterli veri bulunmamaktadır. Bu çalışmada PSS'li kadın hastalarda terapötik doz aralığında (5-7 mg/kg/gün) verilen HCQ'nun QT aralığı üzerine etkisinin değerlendirilerek ciddi QT uzaması yapıp yapmadığının gösterilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu gözlemsel, kesitsel, olgu-kontrol çalışması Haziran 2021-Aralık 2022 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Romatoloji Bilim Dalı ve İç Hastalıkları Bilim Dalı polikliniklerine başvuran katılımcılar ile gerçekleştirilmiştir. PSS için yakın zamanda HCQ başlanan (Grup 1) ve HCQ kullanmakta olanlarla (Grup 2) sağlıklı gönüllülerden (Grup 3) oluşan katılımcılarının demografik, klinik, laboratuvar ve görüntüleme bulguları kaydedildi. Grup 1'in HCQ tedavisi başlanmadan önce ve tedavi başladıktan en az 2 hafta sonra, Grup 2 ve 3'ün ise vizit esnasında çekilen EKG'leri kaydedildi. Grup 1'in tedaviden önceki QTc'si ile tedaviden en az 2 hafta sonraki QTc'si karşılaştırıldı. Bunun yanında Grup 1'in HCQ kullanırken (tedaviden en az 2 hafta sonraki) ölçülen QTc değeri ile Grup 2 ve 3'ün QTc değerleri karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 92 PSS hastası Grup 1 (n=44, ortalama yaş= 54±11 yıl), Grup 2 (n=48, ortalama yaş=54±10 yıl) ve 44 sağlıklı gönüllü (Grup 3, ortalama yaş=44±12 yıl) dahil edildi. Grup 1'de ortalama QTc uzunluğu HCQ tedavisi öncesinde 416,9±21,9 ms, HCQ tedavisi altında 431,6±22,8 ms saptandı. HCQ tedavisi sonrası QTc değerinde yaklaşık 15 ms'lik uzama olduğu ve bu uzamanın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p<0,001). HCQ tedavisi altında ortalama QTc uzunluğu Grup 1'de 431,6±22,8 ms ve Grup 2'de 429,6±23,5 ms, Grup 3'te ise 420,2±21,7 ms olarak ölçüldü. HCQ kullananlarda QTc uzunluğunun sağlıklı gönüllülere göre daha uzun olduğu ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p=0,043). QTc'si 460 ms olanların sayısı (uzun QTc) Grup 1'de 4(%9,1), Grup 2'de 4(%8,3) ve Grup 3'de 1(%2,3) kişi idi. HCQ kullanan gruplarda daha fazla sayıda uzun QTc'li olsa da bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,366). Katılımcıların tamamında ciddi QTc uzaması (QTc500 ms) olmadığı görüldü. Sonuç: Bu araştırma PSS'li kadın hastalarda tedavi dozunda HCQ kullanımının QTc aralığında uzamaya neden olduğunu göstermiştir. Uzun QTc'si (460) olan hasta sayısı açısından sağlıklı gönüllüler ile fark olmaması ve hiçbir hastada ciddi QTc uzaması (500 ms) görülmemesi nedeniyle tedavi dozunda HCQ'nin QT uzamasına bağlı aritmi oluşturmayacağını düşündürmüştür. Ancak QTc üzerine etkisi olan ilaçlar ile birlikte kullanılacağı durumlarda HCQ'nin bu etkisi göz önünde bulundurulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Primer Sjögren Sendromu, hidroksiklorokinin, QT aralığı