Kronik böbrek yetersizliği olan hastaların serum sklerostin düzeyi ile FRAX skoru ve kemik kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EZGİ FIRAT DEMİR

Danışman: Recep DEMİRCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Kronik böbrek hastalığına bağlı mineral ve kemik bozukluğu (CKDMBD), kemik metabolizmasında değişiklikler ve artmış kırık riski ile ilişkili önemli bir klinik tablodur. Osteosit kaynaklı bir glikoprotein olan sklerostin, Wnt/β-katenin sinyal yolunu inhibe ederek kemik oluşumunu baskılamakta ve CKD-MBD patogenezinde rol oynadığı düşünülmektedir. Bu çalışmada, prediyaliz evre 3–5 kronik böbrek hastalarında serum sklerostin düzeyleri ile FRAX skorları, kemik mineral yoğunluğu ve diğer CKD-MBD parametreleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu tek merkezli, vaka-kontrol ve prospektif çalışmaya; Haziran 2025–Şubat 2026 tarihleri arasında nefroloji polikliniğinde takip edilen 90 prediyaliz KBH hastası ile yaş ve cinsiyet açısından benzer özelliklere sahip 30 sağlıklı kontrol dahil edildi. Hastalar KBH evre 3, evre 4 ve evre 5 olmak üzere üç gruba ayrıldı. Tüm katılımcıların demografik özellikleri, biyokimyasal parametreleri, serum sklerostin düzeyleri, femur kemik mineral yoğunluğu (BMD) ölçümleri ve FRAX major/hip skorları değerlendirildi. Serum sklerostin düzeyleri ELISA yöntemi ile ölçüldü. Kemik mineral yoğunluğu DXA yöntemi ile değerlendirildi. Değişkenler arası ilişkiler Spearman korelasyon analizi ile incelendi; bağımsız etkili faktörler çoklu lineer regresyon analizi ile değerlendirildi. Sklerostinin KBH varlığını öngörmedeki performansı ROC analizi ile araştırıldı. Bulgular: Gruplar arasında yaş, cinsiyet, boy, kilo ve vücut kitle indeksi açısından anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). KBH evresi ilerledikçe GFR düzeyleri azalırken; üre, kreatinin, fosfor, PTH, ALP ve CRP düzeylerinin arttığı; albümin, kalsiyum, hemoglobin ve D vitamini düzeylerinin azaldığı gözlendi (p 7,70 ng/ml kesme değerinde duyarlılık %78,9 ve özgüllük %73,3 olarak hesaplandı. Sonuç: Prediyaliz evre 3–5 KBH hastalarında serum sklerostin düzeyleri artmış bulunmuş ve böbrek fonksiyon kaybı ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bununla birlikte serum sklerostin düzeyleri, genel analizde kemik mineral yoğunluğu ve FRAX skorları ile bağımsız ilişki göstermemiştir. Bu bulgular, serum sklerostinin prediyaliz KBH'de esas olarak renal fonksiyon kaybını yansıtan bir biyobelirteç olabileceğini düşündürmektedir. Sklerostinin kemik metabolizması ve kırık riski üzerindeki klinik değerinin daha net ortaya konabilmesi için geniş örneklemli ve uzun dönemli çalışmalara ihtiyaç vardır.