Pediatrik hastalarda demir eksikliği anemisi ve talasemi taşıyıcılığı ayırıcı tanısında eritrosit indekslerinin kullanılabilirliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA YİĞİT
Danışman: Ümit AYDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Pediatrik hastalarda sık görülen mikrositik anemi sebepleri demir eksikliği anemisi (DEA) ve beta talasemi minördür(BTM). DEA ve BTM'yi ayırt edebilmek ve DEA'yı tedavi edebilmek önemlidir. Bu iki hastalığın ayırıcı tanısında kullanılan tetkiklerin her merkezde yapılması mümkün olmadığı için daha basit ve ulaşılabilir yöntemlerle ayırıcı tanının yapılması önem taşımaktadır. Bu çalışmadaki amacımız, birinci basamak merkezlerde yapılabilen ve düşük maliyetli olan tam kan sayımı parametrelerinden elde edilen eritrosit indekslerinin, DEA ile BTM ayrıcı tanısında kullanılabilirliğinin değerlendirildik. Gereç ve Yöntem: Araştırmamızda 1 Temmuz 2021-31 Ağustos 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji ve Onkoloji Kliniğine bağlı Polikliniği'ne başvuran 118 demir eksikliği anemisi 61 beta talasemi minör tanısı konulan 179 pediatrik hasta dahil edildi. Hastaların hemoglobin ve eritrosit hacmi değerlerinin yaşa ve cinsiyete göre ortalama -2 SS altında olması şartı arandı. DEA için ferritin sınır değeri 12 ng/mL olarak belirlendi. BTM için Hemoglobin A2 düzeyi ≥%3,5 bulunması şartı arandı. Serum ferritini DEA tanısı için sınır değeri 12 ng/mL olarak belirlendi. Her iki gruba dahil olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan, çalışmaya katılmaya gönüllü olmayı kabul eden hastalardan ve ebeveynlerinden yazılı onamları alındı. Araştırmacılar tarafından hazırlanmış olan sosyodemografik özellikleri DEA ve BTM'yi değerlendirmeye yönelik bir anket formu uygulandı.Hastaların laboratuvar bilgi sisteminden bu hastalığıyla ilgili rutin tetkik ve tedavisi sırasında istenmiş ve sonuçlanmış olan tam kan sayımı, ferritin düzeyi içeren kan tetkiklerine hastane bilgi yönetim sistemi (FONET)'nden ulaşılarak hastaların verileri toplama formuna kaydedildi. Veriler, SPPS 26.0 programıyla analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların %72,1'i (n=129) kız, %27,9'u (n=50) erkektir.Katılımcıların %65,9'unda(n=118) demir eksikliği anemisi ve %34,1'i (n=61) beta talasemi minördür , yaş ortalaması 9,44±5,28 yıldır. Beta talasemi minör grubundaki hastaların Hb, Hct değeri DEA grubuna göre yüksek bulunmuştur.BTM grubunda MCV, MCH değerlerinin ortalaması demir eksikliği anemisi grubuna göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Demir eksikliği anemisi grubunda Rbc, MCHC değerleri BTM'ye göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. RDW değeri için iki grup arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Demir eksikliği anemisi ve beta talasemi minör hasta gruplarında 10 eritrosit indeksi için YI hesapladık. Sırasıyla SI(%75,6)>MI (%75,4) =EI(%75,4)> G&K (%73,4) > RDWI(%71,4) > RBC (%69,4) >E&F (%66) > SRI(%23,5) > S&L (%19,4) >RI (%13,5) > RDW (%-11,1) olarak bulduk. Sonuç: Eritrosit indekslerinden hiçbiri %100 sensitivite ve spesifiteye sahip değildir. Ayırıcı tanı için kaynak ve tetkiklerin yetersiz olduğu ülkelerde özenle seçilmiş hasta popülasyonlarında eritrosit indeksleri test edilip popülasyona göre başarılı bulunan indekslerin ayırıcı tanıda kullanılması yol gösterici olabilir.Ancak populasyonlarda DEA ve BTM 'nin birlikte görülebileceği unutulmamalıdır. Anahtar Sözcükler: Demir eksikliği anemisi, Talasemi Minör, Eritrosit İndeksleri