Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastalarda pankreatik ekzokrin yetmezliği sıklığının klinik ve laboratuvar parametreleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMET İLKER KAYA
Danışman: Nizameddin KOCA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tip 2 diyabetes mellitus (T2DM) tanılı bireylerde pankreatik ekzokrin yetmezlik (PEY) sıklığını belirlemek ve PEY'nin klinik/laboratuvar göstergeleri ile olası ilişkilerini değerlendirmek. Gereç ve Yöntem: Bursa Şehir Hastanesi İç Hastalıkları polikliniklerinde 01.03.2023–01.03.2025 tarihleri arasında takipli, gastrointestinal yakınmaları olup Fekal Elastaz (FE) bakılmış T2DM hastalarının verileri kesitsel, tanımlayıcı ve retrospektif olarak incelendi (n=170). Demografik bilgiler, diyabet süresi ve tedavisi, eşlik eden hastalıklar/komplikasyonlar ile HbA1c, glukoz, böbrek fonksiyonları, albümin, lipid profili, sodyum, magnezyum, d vitamini, b12 vitamini, hemoglobin ve mcv kaydedildi. FE, >200 µg/g "normal", 100–200 µg/g "hafif-orta yetmezlik", <100 µg/g "şiddetli yetmezlik" olarak sınıflandırıldı; istatistiksel analizler uygun parametrik/parametrik olmayan testlerle yapıldı ve anlamlılık p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Çalışmada PEY yaklaşık hastaların %50,6'sında saptandı. Hastaların PEY varlığı ile D-vitamini, HbA1c, glukoz, böbrek fonksiyonları, lipidler, elektrolitler, B12 vitamini ve albümin arasında anlamlı korelasyon bulunmadı. Cinsiyet, yaş grupları ve diyabet süresi ile PEY şiddeti arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Komplikasyonlara gelecek olursak PEY varlığı ile nöropati arasında anlamlı bir ilişki (p=0,037) ve koroner arter hastalığı (KAH) ile anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,047); hipertansiyon (HT) ve hiperlipidemi (HPL) açısından ise anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (sırasıyla p=0,664; p=0,126). PEY şiddeti ile T2DM komplikasyonları arasındaki ilişkide ise KAH ve HPL için anlamlı değerler ortaya çıkmıştır (sırasıyla p:0,045 ve p:0,003). Nöropati ve HT açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (sırasıyla p=0,113; p:0,908). Sonuç: T2DM hastalarında PEY yaygın olarak bulunmaktadır. PEY in varlığı ile KAH ve nöropati arasında anlamlı bir ilişki vardır. Aynı zamanda PEY şiddeti ile HPL ve KAH arasında da bir korelasyon mevcuttur. Rutin değerlendirmede FE ile taramanın ve eş zamanlı risk faktörü yönetiminin dikkate alınması klinik açıdan anlamlı ve yararlı olabilir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabetes mellitus; pankreatik ekzokrin yetmezlik; fekal elastaz; nöropati; koroner arter hastalığı; hiperlipidemi.