65 yaş ve üzeri kronik obstrüktif akciğer hastalığı tanılı hastalarda Edmonton kırılganlık ölçeğine göre kırılganlığın klinik ve laboratuvar parametreleri ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA BEYHEKİM SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF AYHAN TANRIVERDİ
Danışman: Mehmet MERMER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:65 Yaş ve Üzeri Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Tanılı Hastalarda Edmonton Kırılganlık Ölçeğine Göre Kırılganlığın Klinik ve Laboratuvar Parametreleri ile İlişkisi Amaç: 65 yaş ve üzeri Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanılı hastalarda Edmonton Kırılganlık Ölçeğine göre kırılganlığın klinik ve laboratuvar parametreleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 01.06.2024 ve 31.08.2024 tarihleri arasında Konya Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları polikliniğine başvuran 65 yaş ve üstü olan, en az 1 yıl önce KOAH tanısı alan ve dışlama kriterlerine uyan gönüllü katılımcıların dahil edildiği kesitsel bir çalışmadır. Araştırmaya 65 yaş ve üzeri, toplam 122 KOAH hastası dahil edilmiştir. Dışlama Kriterleri : Altmış beş yaş altında, aktif malignite varlığı, çalışmaya katılmak istemeyen, mobilize olamayan, çalışmaya katılımı engelleyecek dil, bilişsel fonksiyon, görme ve işitme engellerinin bulunması ve dahil edilme kriterlerinden herhangi birisini karşılamayan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Dahil edilme kriterleri: 65 yaş ve üstü olmak, en az 1 yıl önce KOAH tanısı almış olmak, çalışmaya katılmayı kabul etmek, dışlama kriterlerini sağlamamak. Verilerin toplanmasında hastaların sosyodemografik bilgileri, Modifiye Edilmiş Medikal Araştırma Konseyi Dispne Ölçeği (mMRC) Skoru, KOAH Değerlendirme Testi (CAT) ve Edmonton Kırılganlık Ölçeğinden yararlanılmıştır. Bulgular: Bu çalışmaya 13(%10,7)'ü kadın, 109(%89,3)'u erkek olmak üzere toplam 122 hasta alınmıştır. Çalışmaya alınan hastaların yaş medyan değeri 70(66-74) yıl idi. Hastaların büyük çoğunluğunun evli (%87,7), ilköğretim mezunu (%87,7), %94,3'ünün çalışmadığı ve %50,2'sinin gelir gider durumunun denk düzeyde olduğu belirlenmiştir. Çalışmaya alınan hastaların Edmonton kırılganlık kategorilerine göre, 57(%46,8)'si "kırılgan değil", 32(%26,2)2'si "görünürde savunmasız", 17(%13,9)'si "hafif kırılgan", 12(%9,8)'si "orta kırılgan" ve 4(%3,3)'ü "şiddetli kırılgan" grubundaydı. Bu çalışmada Edmonton kırılganlık ölçek puanı, kadınların erkeklerden (p=<0,001), bekarların evlilerden (p<0,001), ek hastalığı olanların olmayanlardan (p<0,001), mMRC skoru ≥2'den büyük olanların <2 olanlardan (p<0,001), CAT skoru ≥10 olanların <10 olanlardan (p<0,001), son bir yıl içinde KOAH nedeniyle hastaneye yatışı olanların olmayanlardan (p<0,001) anlamlı yüksektir. Sigara içen, içmeyen ve daha önce içip bırakanların Edmonton kırılganlık puanları arasında anlamlı fark vardır (p=0,039). Yapılan post-hoc testinde (Bonferroni testi) sigara içenlerle bırakanlar arasında (p=1,000) ve sigara içenlerle hiç kullanmayanlar arasında (p=0,078) anlamlı fark yok iken, sigarayı bırakanlarla hiç kullanmayanlar arasında (p=0,033) anlamlı fark vardır. Edmonton kırılganlık ölçek puanı ile yaş (r=0,180 p=0,048), CAT skoru (r=0,667 p<0,001), mMRC skoru (r=0,669 p<0,001), Son bir yılda KOAH nedeniyle hastaneye yatış sayısıyla (r=0,332 p<0,001) pozitif yönde ve Zorlu Ekspiryumun 1. Saniyesinde Atılan Volüm (FEV1) (r=-0,192 p=0,044) negatif yönde anlamlı ilişki vardır. Çalışmaya alınan hastaların Edmonton kırılganlık ölçek kategorisi üzerine, erişkin dönem aşısı (p=0,589), grip aşısı (p=0,072), tetanoz aşısı (p=0,531), pnömokok aşısı (p=0,225) ve Covid 19 aşısı (p=0,611) olmanın anlamlı etkisi olmamıştır. Çalışmaya alınan katılımcılar, Edmonton kırılganlık ölçek kategorilerine göre ayrıldığında hastaların CAT skoru (p<0,001) ve mMRC skorları arasında (p<0,001) anlamlı fark var iken, FEV1 değerleri arasında anlamlı fark yoktur (p=0,080). Sonuç: Çalışmamıza göre; 65 yaş üzeri KOAH tanılı hastalarda, kadınlarda, bekar yaşayanlarda, ek hastalığı olanlarda mMRC skoru ≥2'den büyük olanlarda, CAT skoru ≥10 olanlarda, son bir yıl içerisinde hastane yatışı olanlarda kırılganlık fazla görülmektedir. Anahtar kelimeler: Kronik ObstrüktifqAkciğer Hastalığı, Edmonton Kırılganlık Ölçeği, Kırılganlık, Yaşlılık