Klinik pseudomonas aeroginosa izolatlarının antibiyotik direncinde resistance nodulation division (RND) dışa atım pompası etkinliğinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED FURKAN KÜRKÇÜ
Danışman: Tuğrul HOŞBUL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dışa atım pompaları, dış membran porin geçirgenliğinin azalması ve karbapenemaz üretimi Pseudomonas aeruginosa'da antibiyotik direnci gelişiminde önemli mekanizmalardandır. Çalışmamızda Resistance Nodulation Division (RND) dışa atım pompalarının, OprD dış membran porin proteininin ve karbapenemaz üretiminin direnç gelişimindeki etkinliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza 50 karbapenem duyarlı ve 30 dirençli P. aeruginosa izolatı dahil edildi. İzolatların tanımlanması MALDI-TOF MS (Brucker Daltonics, Almanya) ile yapıldı ve duyarlılık sonuçları VITEK® 2 (Biomerieux, Fransa) ile EUCAST kriterlerine göre belirlendi. Dışa atım pompalarının düzenleyici genleri olan MexB, MexC, MexE ve MexX ile OprD dış membran proteininin ekspresyon düzeyleri belirlendi ve çeşitli antibiyotiklere duyarlı ve dirençli izolatlar arasındaki ekspresyon düzeyleri gerçek zamanlı kantitatif revers transkriptaz PCR (RT-qPCR) yöntemi ile saptandı ve karşılaştırıldı. Karbapenem dirençli izolatlarda bla KPC, bla NDM, bla OXA-48, bla IMP, ve bla VIM varlığı PCR ile araştırıldı. (Çalışmada kullanılan primerler tablo 1 ve 2'de sunulmuştur) İzolatlar arasındaki klonal ilişki M13 primerinin kullanıldığı Arbitrarily Primed Polimerize Zincir Reaksiyonu (AP-PCR) yöntemi araştırıldı. Çalışmamızda izolatların 50 tanesi (% 62,5) karbapenem dirençli, 30 tanesi (% 37,5) karbapenem duyarlı idi. Karbapenemlere dirençli 50 izolatın %74'ünde OprD ekspresyon düzeyinde azalma saptandı (p=0014). Karbapenem dirençli izolatların %82'sinde MexB, aşırı ekspresyonu tespit edildi ve bu artış istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bulundu (p<0,01). (Tablo 3) Amikasin ve gentamisine dirençli izolatlar ile duyarlı izolatlar karşılaştırıldığında yalnızca MexX aşırı ekspresyonunda anlamlı fark saptanırken. MexX aşırı ekspresyonu amikasin dirençli izolatların %68'inde, gentamisin dirençlilerin ise %64,3'ünde saptandı (p=0,020, p=0,041). Çok ilaca direnç gözlenen izolatların %76,6'sında MexB, %61,7'sinde de MexX genlerinde aşırı ekspresyon saptandı. MexB ve MexX aşırı ekspresyonu çok ilaca dirençli grupta istatistiksel olarak anlamlı düzeydeydi (p=0,04; p=0,05).Karbapenem dirençli izolatlarda çalışmada araştırılan karbapenemaz direnç genleri saptanmadı. AP-PCR ile izolatlar 64 farklı genotipte gruplandırıldı. Çalışmamızda karbapenemlere direnç gelişiminde MexB aşırı ekspresyonu ve OprD geçirgenliğinde azalmanın etkili olduğu; MexX aşırı ekspresyonunun aminoglikozid direnci; MexAB-OprM ve MexXY dışa atım pompalarının aşırı aktivasyonunun ise çok ilaca direnç gelişiminde etkili olduğu gösterilmiştir.