Erken ve geç başlangıçlı ailevi akdeniz ateşi (FMF) tanılı hastalarda yeni biyobelirteçlerin; otoinflamatuar hastalıklar aktivite indeksi (AIDAI) ve uluslararası ailevi akdeniz ateşi aktivite/şiddet skoru (ISSF) arasındaki ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SULTAN ABDÜLHAMİD HAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU KAYA
Danışman: Musa SALMANOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada erken ve geç başlangıçlı Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF) tanılı hastalarda trombosit/albümin oranı, nötrofil/albümin oranı ve monosit/albümin oranı gibi yeni inflamatuar biyobelirteçlerin hastalık aktivitesi ve şiddeti ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Ayrıca bu biyobelirteçlerin Otoinflamatuar Hastalıklar Aktivite İndeksi (AIDAI) ve Uluslararası Ailevi Akdeniz Ateşi Aktivite/Şiddet Skoru (ISSF) ile ilişkisi araştırıldı. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve gözlemsel tasarımdaki bu çalışmaya Tel Hashomer kriterlerine göre FMF tanısı bulunan toplam 122 hasta dahil edildi. Hastalar FMF başlangıç tipine göre erken başlangıçlı ve geç başlangıçlı olmak üzere iki gruba ayrıldı. Demografik veriler, laboratuvar parametreleri, trombosit/albümin oranı, nötrofil/albümin oranı, monosit/albümin oranı, AIDAI skoru ve ISSF skoru değerlendirildi. Hastalık aktivitesi aktif/inaktif olarak, hastalık şiddeti ise hafif, orta ve şiddetli olarak sınıflandırıldı. İstatistiksel analizlerde grup karşılaştırmaları, korelasyon analizleri, regresyon analizleri ve ROC analizi kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların 80'i (%65.6) kadın, 42'si (%34.4) erkekti. Erken ve geç başlangıçlı FMF gruplarında 61'er hasta yer aldı. Geç başlangıçlı grupta aktif hastalık oranı erken başlangıçlı gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti (p=0.013). ISSF skoru geç başlangıçlı hastalarda anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (p=0.019). Ayrıca hastalık şiddeti dağılımı gruplar arasında anlamlı farklılık gösterdi ve şiddetli hastalık oranı geç başlangıçlı grupta daha yüksekti (p=0.042). Trombosit/albümin, nötrofil/albümin ve monosit/albümin oranları ile AIDAI ve ISSF skorları arasında anlamlı korelasyon saptanmadı. ROC analizinde bu biyobelirteçlerin xiv aktif hastalığı ayırt etmede anlamlı tanısal performans göstermediği belirlendi. Ordinal lojistik regresyon analizinde ise yaş, nötrofil/albümin oranı ve AIDAI skoru hastalık şiddeti ile ilişkili bulundu. Sonuç: Bu çalışmada geç başlangıçlı FMF hastalarında hastalık aktivitesi ve şiddetinin daha belirgin olduğu görüldü. Trombosit/albümin, nötrofil/albümin ve monosit/albümin oranları AIDAI ve ISSF skorları ile doğrudan anlamlı ilişki göstermedi. Bununla birlikte nötrofil/albümin oranının hastalık şiddeti ile bağımsız ilişkili bulunması, bu parametrenin FMF'de klinik şiddetin değerlendirilmesinde destekleyici bir biyobelirteç olarak araştırılabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: AIDAI, Ailevi Akdeniz Ateşi, FMF, ISSF, Monosit/Albümin Oranı, Nötrofil/Albümin Oranı, Trombosit/Albümin Oranı