Çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran 18-48 ay arası çocukların rutin aşı ve diğer aşı uygulanma oranının değerlendirilmesi ve ebeveyn aşı bilgi düzeyleri ile karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVDA ASLAN
Danışman: Sadık Sami HATİPOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Aşılama çalışmaları, en önemli halk sağlığı hizmetleri arasında yer almaktadır. ABD ve Avrupa'nın birçok ülkesinde rutin aşılama takviminde yer alan rotavirüs, meningokok, HPV ve influenza aşıları, ülkemizde bu enfeksiyon hastalıkları sık görülmesine rağmen henüz rutin aşılama takvimine alınmamıştır ve talep üzerine ücretli bir şekilde uygulanabilmektedir. Biz çalışmamızda ebeveynlerin rutin ve rutin dışı aşılar hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları ile ebeveynlerin eğitim düzeylerini karşılaştırmayı ve aşılanma oranlarını etkileyen faktörleri araştırmayı amaçladık. Bu sayede rutin dışı aşıların uygulanmasında var olan eksikliklerin tespit edilmesi ve bunların giderilmesinde alternatif fikirler sunabilmeyi hedefledik. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı bir anket çalışmasıdır. Araştırma evreni 01-10-2020/01-12-2020 tarihleri arasında Genel Pediatri Polikliniğine herhangi bir sebeple başvuran yaşları 18-48 ay arasında olan çocuklar ve ebeveynleri olarak belirlenmiştir. Çalışmaya katılma koşullarını sağlayan 220 anneye anket formu yüz yüze uygulandı. İstatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) programı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamız %45'i (n=99) kız, %55'i (n=121) erkek toplam 220 çocuğun ebeveynleriyle yapılmıştır. Olguların %87,7'si (n=193) rutin aşılama programındaki aşıları düzenli ve zamanında yaptırdığını, %12,3'ü (n=27) kısmen düzenli yaptırdığını belirtmiştir. Olguların %58,6'sı (n=129) ücretli aşıları bildiğini, %41,4'ü (n=91) ise bilmediğini belirtmiştir. Ücretli aşılar hakkında bilgisi olan annelerin %88,3'ü (n=114) ücretli aşılarla ilgili bilgiyi sağlık personelinden edindiğini, %6,3'ü (n=8) internet, sosyal medya veya TV den, %5,5'i (n=7) akraba/ arkadaş/ komşu vs. den edindiğini belirtmiştir. Tüm olguların %20,9'u (n=46), ücretli aşılar hakkında bilgisi olduğunu söyleyen annelerin ise %35,6'sı(n=46) çocuğuna ücretli aşı yaptırdığını belirtmiştir. Ücretli aşı yaptıran olguların %26,1'i (n=12) rotavirüs aşısını, %73,9'u (n=34) rotavirüs + meningokok aşısını yaptırdığını belirtmiştir. Ücretli aşı yaptırmayan annelerin %47,7'si (n=83) bilgisi olmadığı için, %26,4'ü ix (n=46) maddi durumu olmadığı için ve %25,9'u (n=45) ücretli aşıları gerekli bulmadığı için yaptırmadığını belirtmiştir. Olguların %79,5'i (n=175) özel aşıların da rutin aşılama programına dâhil edilmesi gerektiğini düşünmekte ve %79,1'i (n=174) programa dâhil edilmesi durumunda ücretli aşıları yaptıracağını belirtmiştir. Anne ve baba öğrenim durumu, annenin çalışma durumu faktörleri ile ücretli aşıları yaptırma arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda ücretli aşıların bilinme oranının rutin aşıların bilinme oranından çok daha düşük olduğu görülmüştür. En sık yaptırılan ücretli aşılar meningokok ve rotavirüs aşılarıdır. Hpv aşısının çocukluk çağı aşılamasında yeri olduğu çalışmamıza katılan ebeveynler tarafından bilinmemektedir. Ebeveynler ücretli aşılarla ilgili bilgiyi en çok sağlık personelinden öğrenmişlerdir. Ücretli aşıların bilinme ve uygulanmasındaki oranların düşüklüğüne bakılacak olursa, özellikle birinci basamak sağlık personeli tarafından ve sosyal medya, internet, TV gibi alanlardan ücretli aşılar hakkındaki bilgilendirmelerin arttırılması gerekmektedir. Çalışmamızda anne ve babanın eğitim düzeyi ile annelerin çalışma oranı arttıkça ücretli aşıları bilme ve bu aşıları yaptırma oranlarının artması, öncelikle ebeveynlerin eğitiminin önemini bir kez daha ortaya çıkarmaktadır. Çalışmamızda maddi olanaksızlıklardan dolayı ücretli aşı yaptıramayanların ve ücretli aşılar rutin aşılama takvimine dâhil edilirse bu aşıları yaptıracağını belirten annelerin oranı da azımsanamayacak düzeydedir. Bu doğrultuda ücretli aşıların; devlet desteği sağlanarak, vergide indirim yapılarak veya rutin aşılama takviminde yer alması sağlanarak aşılanma oranının artacağı düşünüldü. Anahtar Kelimeler; Rutin Aşı, Ebeveyn, Bağışıklama, Özel aşılar