Berrak hücreli renal hücreli karsinomlarda peritümöral invazyonun BT tabanlı radyomik analiz ile öngörülmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. ABDURRAHMAN YURTASLAN ONKOLOJİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE DAMLA KUTLU
Danışman: Hasan AYDIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, Berrak Hücreli Renal Hücreli Karsinom (BHRHK) olgularında operasyon öncesi bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri kullanılarak tümöral, intratümöral ve peritümöral bölgelerden çıkarılan radyomik parametreler ile T3a evresini T1 ve T2 evrelerinden ayırmaya yani peritümöral invazyon varlığını noninvaziv bir şekilde öngörmeye yönelik modeller geliştirmek ve bu modellerden elde edilen bulguları literatür ışığında tartışmaktır. Gereç ve Yöntem: Retrospektif olarak tasarlanan bu çalışmaya 2014-2025 yılları arasında hastanemizde nefrektomi operasyonu yapılan ve patolojik olarak BHRHK tanısı doğrulanan 101 hasta dahil edilmiştir. Ardından çalışma popülasyonu rastgele olmak üzere eğitim ve test (7:3) gruplarına ayrılmıştır. Her hasta için operasyon öncesi döneme ait portal fazda elde edilen aksiyel BT görüntüleri kullanılmıştır. Segmentasyon işlemi LIFEx (Local Image Features Extraction)-7.8.0 programı aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. Her lezyon için tümöral, intratümöral ve peritümöral olmak üzere üç farklı VOI (volume of interest) yarı otomatik ve otomatik yöntemlerle belirlenmiştir. Çıkarılan radyomik parametrelerin gözlem içi ve gözlemciler arası güvenilirliği sınıf içi korelasyon testi (ICC, Intraclass Correlation Coefficient) ile değerlendirilmiştir. Bu analiz sonucu belirlenen eşik değerin üzerinde olan parametreler ile her VOI için ayrı olacak şekilde peritümöral invazyonu öngörmeye yönelik lojistik regresyon temelli modeller oluşturulmuştur. Her modelin peritümöral invazyonu öngörmedeki performansı bağımsız test grubunda doğrulanmıştır. Modellerin performansı ROC eğrisi analizi ile değerlendirilmiş ve eğri altında kalan alan (AUC), duyarlılık, özgüllük, doğruluk ve F1 skoru gibi performans metrikleri hesaplanmıştır. Bulgular: Peritümöral invazyonun öngörülmesinde tümöral, intratümöral ve peritümöral VOI modellerinin AUC değerleri eğitim grubunda sırasıyla 0.841, 0.839, 0.817 hesaplanmış iken; test grubunda 0.806, 0.824, 0.819 olarak bulunmuş ve yüksek tanısal performans ortaya koymuştur. Tüm modeller arasında peritümöral VOI modeli en dengeli model performansı ile öne çıkmıştır. Ayrıca tüm modellerde morfolojik parametrelerin peritümöral invazyonu öngörmede belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Bu çalışmada BHRHK olgularında peritümöral invazyon varlığının veya patolojik T3a evresinin operasyon öncesi görüntüler üzerinden yapılan radyomik analiz ile noninvaziv bir şekilde öngörülebileceği sonucuna varılmıştır. Bu sonuç radyomik analizin klinik karar süreçlerine katkı sağlayabilecek güçlü ve genellenebilir bir yöntem olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte bulgularımızın daha geniş örneklemli, çok merkezli ve prospektif çalışmalarla doğrulanması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Berrak hücreli renal hücreli karsinom, bilgisayarlı tomografi, tümör evreleme, TNM sınıflaması, radyomik analiz