Anafilaksi ile başvuran çocuk hastalarda serum triptaz düzeyinin hastaların demografik özellikleri, laboratuvar bulguları ve klinik durumları ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UĞUR CEM METE
Danışman: Fatma DUKSAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Anafilaksi, acil bir durum olarak kabul edilir ve hızlı tedavi gerektiren sistemik hipersensitivite reaksiyonudur. Çalışmamızda anafilaksi tanılı çocuk hastaların etiyolojileri, demografik özellikleri, klinik ve laboratuvar bulgularının serum triptaz düzeyleri ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Konya Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi (SUAM) Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde 01.01.2019-01.02.2022 tarihleri arasında Çocuk Acil, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniklerine anafilaksi nedeni ile başvuran, 0-18 yaş arası, anafilaksi tanı kriterlerini sağlayan ve serum triptaz düzeyi alınmış olan 161 hastanın tıbbi dosyaları geriye dönük olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 161 hastanın yaş ortalaması 9,97 ± 5,67 idi. Hastaların 79'u (%49) kadın, 82'si (%51) erkekti. Anafilaksi kaynağı etkenleri dağılımına bakıldığında hastaların 74'ü (%45,9) gıda, 38'i (%23,6) ilaç, 21'i (%13,1) böcek ve 28'i (%17,4) diğer sebepler kaynaklı olarak saptandı. Hastaların 92'sinde (%57,1) atopi/alerji öyküsü varken 69'unda (%42,9) atopi/alerji öyküsü yoktu. Hastaların 83'ünün (%51,5) birinci derece ailesinde atopi/alerji öyküsü varken 78'inde (%48,5) atopi/alerji öyküsü yoktu. Anafilaksi atağı sayısı olarak hastaların 4'ü (%2,5) 3.atağını, 21'i (%13) 2.atağını ve 136'sı (%84,5) ilk atağını geçirmişti. Hastalara anafilaksi geçirdikten sonraki ilk taburculuk zamanında yazılan epinefrin reçete sayısı 119 (%74) idi. 42 (%26) hastaya anafilaksi sonrası poliklinik kontrolüne geldikten sonra epinefrin reçete edilmişti. Anafilaksi şiddeti gruplarını kendi içlerinde değerlendirdiğimizde hafif grupta 0-2 saat ve 3.saat sonrası karşılaştırması istatiksel olarak anlamlı (p:0,001) ve ağır grupta 0-2 saat ve 3.saat sonrası karşılaştırması istatiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Anafilaksi kaynağının triptaz düzeyi üzerine etkisi yaş, anafilaksi şiddeti ve anafilaksi kaynağı ile değerlendirildiğinde yaş (p<0,001) ve anafilaksi şiddetinin (p:0,013) etkileri istatiksel olarak anlamlı saptandı. Ağır anafilaksi grubunda ortalama triptaz seviyeleri [9,9 (5,2-11,1) µg/ml] 0-2 saat aralığında hafif ve orta gruba sırasıyla [6,18 (4,93-8,89) µg/ml ve 4,60 (3,13-7,24) µg/ml] göre daha yüksekti. Hastaların ortalama serum triptaz düzeyleri anafilaksi şiddetlerine göre karşılaştırıldığında ortalama serum triptaz düzeyi ağır grupta diğer gruplara göre daha yüksek bulundu ve yapılan istatiksel analizde anlamlı olarak (p:0,004) saptandı. Sonuç: Yaş, cinsiyet, atopi geçmişi, ailede atopi ve beraberinde eşlik eden hastalıklardan ilaç kullanımına kadar birçok demografik özellik çocukluk çağı anafilaksisi için önemli risk faktörleridir. Gıdalar, ilaçlara göre daha küçük yaşlarda daha şiddetli bir anafilaksi atağına neden olabilmektedir. Serum triptaz düzeyi anafilaksi şiddetini belirlemede önemli bir parametre olup, uygun zamanda alındığında hastalığın seyri ve şiddeti açısından klinisyene yön gösterebilmektedir. Anafilaksi, yaşamı tehdit eden bir alerjik reaksiyon olduğundan hızlı tanı ve uygun tedavi uygulanması hayati önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Anafilaksi, anafilaksi nedenleri, anafilaksi şiddeti, çocuk, triptaz