Endometrioid tip endometrium kanserinde uterin arter doppler ultrasonografisi ile lenf nodu metastazı ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERT İSHAK KAYA
Danışman: Ahmet Taner TURAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, endometrioid tip endometrium kanseri tanısı alan hastalarda preoperatif dönemde uygulanan uterin arter Doppler ultrasonografi parametrelerinin, özellikle lenf nodu metastazı olmak üzere cerrahi ve patolojik prognostik risk faktörleriyle ilişkisini değerlendirmektir. Araştırma, Doppler ultrasonografi ile elde edilen göstergelerin, hastalığın yayılımı ve agresifliği hakkında cerrahi öncesi dönemde öngörü sağlayıp sağlayamayacağını belirlemeyi hedeflemektedir. Yöntem: Çalışma, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Kliniği'nde Ağustos 2023-Eylül 2024 tarihleri arasında opere edilen 18-85 yaş arası 64 kadın hasta üzerinde prospektif kohort olarak yürütülmüştür. Tüm hastalara operasyon öncesi ayrıntılı anamnez ve fizik muayene yapılmış, ardından ultrasonografik olarak uterus ve adneksler değerlendirilmiş ve bilateral uterin arter Doppler ultrasonografi ölçümleri alınmıştır. Ölçülen Doppler parametreleri arasında PSV, EDV, S/D, RI ve PI bulunmaktadır. Hastaların ameliyat sonrası patoloji raporlarında ise tümörün çapı, histolojik grade'i, myometrial invazyon derinliği, lenfovasküler alan invazyonu, servikal tutulum ve lenf nodu metastazı gibi cerrahi-patolojik özellikler ayrıntılı olarak kaydedilmiştir. Toplanan veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Grup karşılaştırmalarında uygun istatistiksel testler kullanılmış, ROC eğrileri ve AUC değerleriyle tanısal performans değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışma grubundaki 64 hastanın yaş ortalaması 63,04±10,41 yıl olup çoğunluğu postmenopozal dönemdeydi. Preoperatif ultrasonografik değerlendirmede ortalama endometrium kalınlığı 22,01 mm (aralık: 3–93 mm) olarak ölçüldü. Uterin arter Doppler parametrelerinde ortalama PSV 39,02±17,83 cm/s, EDV 8,44±4,59 cm/s, S/D oranı 5,10±2,51, RI 0,75±0,11 ve PI 1,67±0,46 idi. Lenf nodu metastazı saptanan 16 hastada metastaz olmayan 48 hasta ile karşılaştırıldığında; ortalama PSV değeri lenf nodu metastazı pozitif olan grupta 26,65±13,47 cm/s iken viii negatif olan grupta 43,16±17,28 cm/s idi (p=0,001). EDV değeri lenf nodu metastazı olan grupta 10,34±5,73 cm/s, olmayan grupta 7,81±4,02 cm/s olup bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0,070). S/D lenf nodu metastazı olan hastalarda 2,46±0,29, negatif hastalarda ise 5,99±2,3 olarak hesaplandı (p<0,0001). RI değeri metastaz lenf nodu metastazı pozitif 0,59±0,045, negatif grupta 0,81±0,05 idi (p<0,0001). PI değeri ise metastaz lenf nodu metastazı pozitif hastalarda 1,18±0,265, negatif hastalarda 1,84±0,39 olarak tespit edildi (p<0,0001). Ayrıca myometrial invazyon derinliği arttıkça Doppler parametrelerinde benzer şekilde anlamlı değişiklikler izlendi. Lenf nodu metastazını öngörmede cut-off değeri tanımlamak amacıyla yapılan ROC analizi sonucunda cut-off değerleri RI için 0.68, PI değeri için 1.53 ve S/D değeri için 3.19 olarak belirlendi. Çalışmamızda S/D, RI ve PI cut-off değerlerinin lenf nodu metastazını tahmin etmede sırasıyla sensivitesinin %97, %97 ve %77 olduğu ve her üç değer için spresifitenin ise %100 olduğu görüldü. AUC bu parametreler için sırasıyla 0.99, 0.99 ve 0.93 olarak hesaplandı ve anlamlı bulundu (p<0.001). Sonuç: Bu çalışma, uterin arter Doppler ultrasonografi ile elde edilen akım parametrelerinin, endometrium kanseri olan hastalarda lenf nodu metastazı ve diğer cerrahi-patolojik risk faktörlerini preoperatif dönemde güvenilir şekilde öngörebileceğini ortaya koymuştur. Düşük RI ve PI değerleri, artmış tümöral anjiyogenez ve düşük vasküler direnç ile yakından ilişkili olup, lenf nodu metastazı riskini öngörmede önemli bir belirteç potansiyeline sahiptir. Sonuçlar, Doppler ultrasonografinin cerrahi planlamada ve yüksek riskli hasta gruplarının belirlenmesinde yol gösterici olabileceğini göstermektedir. Bu yöntemin rutin preoperatif değerlendirmelere entegre edilmesi, kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarına katkı sunabilir. Anahtar Kelimeler: Endometrium kanseri, uterin arter, Doppler ultrasonografi, lenf nodu metastazı, rezistans indeksi (RI), pulsatilite indeksi (PI), prognostik faktörler, preoperatif değerlendirme, PSV, S/D oranı, EDV, myometrial invazyon