Gebelerin Oral Glukoz Tolerans Testi uygulamasına yönelik yaklaşımları ve karar sürecinde internetin rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞENUR GÜLSEVEN
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Gestasyonel diyabetes mellitus, gebelikte sık rastlanan maternal ve fetal komplikasyonlara yol açabilen önemli bir sağlık sorunudur. GDM tanısında en güvenilir yöntem OGTT'dir. Son yıllarda OGTT'ye olan güven azalmış, OGTT yaptırma oranları düşmüştür. GDM komplikasyonlarının önlenmesi için OGTT oldukça önem arz etmektedir. Çalışmamızda gebelerin OGTT yaptırma kararı alırken internetten etkilenme durumlarını tespit etmek amaçlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmaya Haseki EAH Bağcılar ve GOP ASM'ye kayıtlı olan Aralık 2022-Aralık 2023 tarihleri arasında gebe kalan 154 gebe ile gerçekleşmiştir. Çalışmamız kesitsel tiptedir. Veriler yüz yüze anket şeklinde toplanmıştır. Çalışmanın veri toplama aşamasında olan anketler 2 aşamada olup birinci aşamada sosyodemografik özellikler, katılımcıların gebelik ile ilgili özellikleri, katılımcıların OGTT yaptırma durumları ve GDM ile düşünceleri değerlendirilmiştir. İkinci aşamada gebelerin internetten etkilenme düzeyleri, "Gebelikte İnternet Yoluyla Karar Alma Ölçeği" kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizi SPSS 28.0 programı ile yapılmıştır. BULGULAR: Çalışmaya katılan gebelerin yaş ortalaması 28,3 ± 4,6 yıl idi. %66.2'si çalışmıyor, %97.4'ü düzenli kontrollere gidiyor, %46.1'inin de ilk gebeliği idi. Çalışmaya katılan gebelerin %83.8'i OGTT'yi duyduğunu belirtti. Gebelerin %62.5'u da testin nasıl yapılacağını biliyordu. Çalışmamıza katılan gebeler %35.7 oranında OGTT yaptıracaklarını belirtti, %15.6'sı kararsızdı, %48.7'si ise yaptırmayacaklarını belirtti. %49.1' kadın doğum uzmanının yönlendirmesi sonucu OGTT yaptıracağını belirtti. OGTT yaptırmama nedenleri incelendiğinde en sık sebepler %31.3 oran ile 'bebeğe zarar vereceğini düşünüyorum' , %29.3 'medyada zararlı olduğunu duydum' , %22.2 'teste güvenmiyorum' olarak belirtildi. %17.7'lik kesim yakın çevresinden etkilendiğini, %12.2 testin yapılışının zorluğundan dolayı istemediğini, %16.2'lik kesim ise doktorunun önermediği gerekçesi ile OGTT yaptırmak istemediğini belirtti. OGTT yaptıran ve yaptırmayan gruplar arasında 'İnternet Yolu ile Karar Alma Ölçeği' anlamlı farklılık göstermedi. SONUÇ: Çalışmaya katılan gebelerin %48.7'nin OGTT yaptırmadığını/yaptırmayacağı görüldü. Küresel olarak toplumun %14'ünü etkileyen GDM'nin tarama testinin yaptırmama sebeplerini bebeğin zarar görme endişesi, medyada dolaşan olumsuz yorumlar, bazı doktorların da OGTT'yi önermemesi olarak saptandı. Gebelerin OGTT yaptırma konusunda internetten faydalandığı fakat karar almada internetten etkilenmedikleri görüldü. Sonuç olarak, OGTT'ye olan güvenin artırılması ve GDM'nin önlenmesi için medyada dolaşan, bilimsel dayanağı olmayan bilgilerin denetletilmesi, OGTT'nin önemini anlatan içeriklerin yaygınlaştırılması, birinci basamakta hem sağlık profesyonellerine yönelik hem de gebelere yönelik bilgilendirici, teşvik edici çalışmalar yapılması fayda sağlayacaktır. ANAHTAR KELİMELER: Gestasyonel diyabetes mellitus, oral glukoz tolerans testi, gebelik, internet