Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran kişilerin egzersiz yapma durumlarının sağlıklı olma inancına etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE SEÇİL ERGİN
Danışman: Mustafa ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, bireylerin fiziksel aktivite yapma durumlarını, egzersize yönelik sağlık inançlarını ve etkileyen faktörleri saptamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tanımlayıcı, kesitsel bir araştırmadır. Araştırmaya Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine herhangi bir nedenle başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden, 18 yaş ve üzeri, egzersiz yapmaya fiziksel engeli olmayan ve iletişim engeli olmayan, klinik olarak bilinen zihinsel durum bozukluğu olmayan 269 kişi dahil edildi. Çalışmada katılımcılara sosyodemografik ve sağlığa ilişkin özellikleri sorgulayan veri formu, uluslararası fiziksel aktivite anketi ve Egzersiz Sağlık İnanç Modeli Ölçeği uygulandı. Sosyodemografik ve sağlığa ilişkin veriler ile ilgili sorular literatür taranması ile hazırlandı. Veriler IBM SPSS 25.0 programı ile analiz edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 35±12,7'dir. Katılımcıların %36,8'i inaktif, %49,1'i minimal aktif, %14,1'i çok aktifti. Katılımcıların fiziksel aktivite durumları ile ESİMÖ alt boyutları karşılaştırıldığında; fiziksel aktivite arttıkça genel sağlık değerlerinin de arttığı bulundu (p=0,024). Bireylerin egzersiz yapmanın ciddiyeti hakkındaki inançları (ciddiyet) ile fiziksel aktivite durumları arasında anlamlı fark bulundu (p=0,003). Minimal aktif kişilerin ESİMÖ alt boyutlarından ciddiyet puanları en yüksek saptandı. Katılımcıların fiziksel aktivite durumları ile egzersiz yapmanın hastalık riskini azalttığı inançları (tehdit) ve egzersiz yararlarının egzersiz maliyetinin önüne geçtiğiyle alakalı inançları (yarar maliyet) arasında anlamlı farklılık bulunmadı. Bireylerin egzersiz yapmama sakıncaları hakkındaki inançları (yapmama sakıncaları) ile fiziksel aktivite durumu arasında negatif yönlü ilişki saptandı (p<0,001). Katılımcıların yaşları ile genel sağlık değerleri arasında negatif yönde anlamlı korelasyon bulundu (p=0,017). Yapmama sakıncaları puanları (p<0,001) ve ESİMÖ toplam puanı (p=0,005) ile yaş arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon saptandı. Yapmama sakıncaları puanı (p<0,001) ve ESİMÖ toplam puan (p=0,001) kadınlarda daha yüksek saptanmıştır. Evli olmayanların, fiziksel olarak daha aktif ve genel sağlık değerlerinin daha yüksek olduğu saptandı (p=0,029). Tehdit puanı (p=0,036), yapmama sakıncaları puanı (p<0,001) ve ESİMÖ toplam puan (p<0,001) evlilerde daha yüksek bulundu. Egzersiz yapmama sakıncaları puanı, kronik hastalığı bulunanlarda daha yüksek bulundu (p<0,001). Katılımcıların VKİ'si ile yapmama sakıncaları puanı arasında pozitif yönlü ilişki saptandı (p<0,001). Sonuç: Bulgularımıza göre, yeterli düzeyde egzersiz yapan bireylerin egzersiz sağlık inançları daha yüksektir. Fiziksel olarak daha az aktif kişiler, egzersiz yapmanın ciddiyeti ve yapmamanın sakıncaları hakkında daha endişelidir. Evli olmayanların, yüksek eğitim düzeyinde olanların ve gençlerin genel sağlık değerleri daha yüksektir. Kadınlar, daha ileri yaşta olanlar, evliler, kronik hastalığı olanlar ve obezler egzersiz yapmamanın sakıncalarına hakkında daha kaygılıdır. Anahtar Kelimeler: Egzersiz, Sağlık İnancı, Aile Hekimliği