Aerobik egzersizin postmenopozal osteopenik hastalarda kemik yapım ve yıkım markerlarına etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA NUR DENİZ
Danışman: Meliha KASAPOĞLU AKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Postmenopozal osteopenik kadın hastalarda hafif-orta yoğunlukta aerobik egzersizin kemik yapım ve yıkım markerlarına, günlük yaşam aktivitelerine, düşme ve alt ekstremite dinamik dengeye etkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Hastanemiz FTR polikliniğine ayaktan başvuran postmenopozol dönemdeki kadın hastalar çalışmaya alındı. Hastalar numaralandırılarak kapalı zarf yöntemiyle basit rasgeleleştirme ile yazı aerobik egzersiz grubu, tura kontrol grubu olarak 2 gruba ayrıldı. Egzersiz grubu 4 hafta boyunca, haftada 3 gün 30 dk süre ile yürüyüş bandı ile gözetimli aerobik egzersiz (maksimal kalp hızının %40-60'ı şiddetinde) yaptı ve denge, postür, dayanıklılık egzersizleri ev egzersiz programı olarak verildi. Kontrol grubu herhangi bir egzersiz programına dahil edilmedi. Egzersiz grubundaki hastalar aerobik egzersiz ve ev egzersiz programına 12.hafta kontrolüne kadar devam etti. Egzersiz(n:22) ve kontrol(n:23) olmak üzere toplam 45 hasta çalışmaya alındı; yaş, menopoz yaşı, sigara, boy, kilo, bel çevresi, lomber ve kalça T skoru kaydedildi. Tedavi başlangıcında ve 12. Haftada yapılan kontrolde serum P1NP, CTX, Osteokalsin, Malondialdehit, 25(OH)D3, PTH, ALP, ürik asit, B12 vitamini düzeyine bakıldı ve günlük yaşam aktiviteleri için Nottingham Sağlık Profili (NSP), ağrı için Vizüel Analog Skala(VAS), denge için Berg denge skalası (BDS), alt ekstremite dinamik denge için 30 saniye otur-kalk testi (30s-CST), yürüme hızı için 6 dakika yürüme testi (6DYT) değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya alınan 50 hastadan 1 hasta dahil edilme kriterlerine uymadığı için dışlandı. Egzersiz grubunda 3 hasta, kontrol grubunda 1 hasta 12.haftada yapılan kontrol muayenesine katılmadığı için çalışma 45 hasta ile tamamlandı (egzersiz n.22, kontrol n:23). Kontrol grubunun yaş, kilo ve bel çevresi ortalaması egzersiz grubuna göre anlamlı yüksekti (p 0.05). Başlangıçta gruplar arasında VAS, NSP toplam ve tüm alt parametreleri, IPAQs, 30s-CST, BDS skorlarında istatiksel anlamlı fark yokken(p>0.05),12.hafta yapılan kontrolde egzersiz grubunda tüm bu parametrelerde, kontrol grubunda ise NSP ağrı alt parametresi ve 30s-CST testinde istatiksel anlamlı iyileşme saptandı (p 0.05). Her iki grup arasında laboratuvar parametrelerinden serum P1NP, CTX, Osteokalsin, Malondialdehit, total ALP, 25(OH)D3 vitamini, PTH, vitamin B12, ürik asit değerleri arasında başlangıçta istatiksel anlamlı fark yoktu(p>0.05). 12 hafta boyunca verilen kolekalsiferol ve kalsiyum karbonat takviyesine bağlı olarak her iki grupta da serum 25(OH)D3 düzeyi istatiksel anlamlı yükseldi(p 0.05). Egzersiz grubunda 12.haftada yapılan kontrolde serum P1NP, CTX, Osteokalsin düzeyi başlangıca göre istatiksel anlamlı yükselirken; ALP düzeylerinde istatiksel anlamlı azalma saptandı (p 0.05). Kontrol grubunda ise 12.haftada yapılan kontrolde serum P1NP ve CTX düzeyleri başlangıca göre istatiksel anlamlı yükselirken (p 0.05). Sonuçlar: Postmenopozal osteopenik hastalarda hafif-orta yoğunlukta yapılan düzenli yürüyüş egzersizi ağrı, yürüme hızı, denge, alt ekstremite dinamik denge ve günlük yaşam aktivitelerinde anlamlı iyileşmeye katkı sağladı. Egzersiz grubunda kontrol grubuna göre kemik yapım ve yıkım markerlarından P1NP, CTX, Osteokalsin, total ALP'de ve oksidatif stress markerlarından malondialdehit düzeyinde anlamlı değişiklik saptanmadı. Egzersiz grubunda osteokalsin düzeyinde artış ve total ALP düzeyinde düşüş saptanırken kontrol grubunda istatiksel anlamlı değişiklik saptanmadı. Hem egzersiz grubu hem de kontrol grubunda 12.haftada yapılan kontrolde başlangıca göre P1NP ve CTX düzeyinin artması tüm hastalara 12 hafta boyunca önerilen kolekalsiferol ve kalsiyum karbonat takviyesine bağlı olduğu düşünüldü. Osteoporozdan korunmada ve tedavisinde hastalara önerilebilecek ideal egzersiz programı ve sıklığıyla ilgili daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Postmenopozal osteoporoz, osteopeni, egzersiz, P1NP, CTX, Osteokalsin,Malondialdehit