Kolorektal tümörlerde Mismatch Repair (MMR) immunohistokimyasal sonuçlarının patolojik evre ve lenf nodu durumu ile korelasyonu: Retrospektif tek merkezli çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENES SERTKAYA
Danışman: Metin YÜCEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kolorektal kanserler, dünya genelinde yaygın görülen ve mortalite riski taşıyan malignitelerdir. Mismatch Repair (MMR) genlerindeki defektler, kolorektal karsinogenezde önemli bir rol oynamakta ve tümörün biyolojik davranışını etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, 2020-2025 yılları arasında kurumumuzda tanı alan ve cerrahi tedavi uygulanan kolorektal adenokarsinom olgularında, MMR immünohistokimyasal sonuçlarının (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2); tümörün patolojik evresi (pT), lenf nodu metastazı (pN) ve diğer histopatolojik parametreler ile olan korelasyonunu değerlendirmektir Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği'nde, 01.01.2020 – 01.01.2025 tarihleri arasında primer kolorektal adenokarsinom tanısı almış ve cerrahi operasyon geçirmiş hastalar üzerinde retrospektif, gözlemsel ve tek merkezli olarak gerçekleştirilmiştir. Cerrahi rezeksiyon materyaline ait patoloji raporu bulunan ve tümör dokusuna yönelik MMR immünohistokimyasal boyama paneli yapılmış vakalar çalışmaya dahil edilmiştir. Metastatik hastalardan alınan biyopsiler, neoadjuvan tedavi görmüş hastalar, 18 yaş altı pediatrik olgular ve veri kaydı eksik olan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Veriler hastane otomasyon sistemi üzerinden taranarak; yaş, cinsiyet, tümör lokalizasyonu, boyut, histolojik tip, diferansiyasyon derecesi ve invazyon özellikleri (perinöral/lenfovasküler) kaydedilmiştir. İstatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 25.0 programı kullanılmıştır. Sürekli değişkenlerin karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi, kategorik değişkenlerde ise Ki-Kare ve Fisher'in Kesin Testi kullanılmış; istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 225 hastanın %80'i (n=180) pMMR, %20'si (n=45) dMMR grubunda yer almıştır. dMMR grubundaki hastaların yaş ortalaması (61.29±14.33 yıl), pMMR grubuna (66.84±11.82 yıl) göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha genç bulunmuştur (p=0.012). Cinsiyet dağılımı açısından gruplar arasında fark izlenmemiştir (p=0.477). Lokalizasyon açısından değerlendirildiğinde; dMMR tümörlerin %64.4'ünün sağ kolon (çekum ve çıkan vii kolon) yerleşimli olduğu, pMMR tümörlerin ise %57.3 oranında sol kolon (sigmoid ve rektum) ağırlıklı olduğu görülmüş olup bu fark istatistiksel olarak ileri derecede anlamlıdır (p<0.001). Tümör karakteristikleri incelendiğinde; dMMR grubunda tümör çapı (6.4 cm vs 4.9 cm, p<0.001) daha büyük ve kötü diferansiye (G3) tümör oranı (%33.3 vs %2.8, p<0.001) daha yüksek saptanmıştır. Ayrıca dMMR grubunda diseke edilen toplam lenf nodu sayısı pMMR grubuna göre anlamlı derecede yüksektir (38.3 vs 26.2, p<0.001). Metastatik lenf nodu sayısı açısından ise gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p=0.063). Sonuç: Bu çalışma, dMMR kolorektal kanserlerin pMMR tümörlerden belirgin şekilde farklı klinikopatolojik özellikler sergilediğini ortaya koymuştur. Genç yaş, sağ kolon yerleşimi, büyük tümör çapı, kötü diferansiyasyon ve yüksek lenf nodu sayısı dMMR durumu ile güçlü bir ilişki içindedir. Bu özelliklere sahip hastalarda mikrosatellit instabilitesi şüphesinin yüksek tutulması, hem genetik danışmanlık (Lynch sendromu) hem de onkolojik tedavi planlaması (immünoterapi yanıtı) açısından kritik öneme sahiptir. Elde edilen bulgular, cerrahi ve onkolojik yaklaşımın bireyselleştirilmesi gerektiğini desteklemekte ve literatürle uyumlu veriler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kolorektal Kanser, Mikrosatellit İnstabilitesi, Lenf Nodu Metastazı Klinikopatolojik Özellikler