Yanıklı çocuklarda yanık yüzdesi ve başvuru süresine göre hemogram, kan gazı ve biyokimyasal değişiklikler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ÇELİK
Danışman: Sevgi AKOVA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Yanık, pediatrik popülasyonda önemli bir halk sağlığı problemidir. Yanıklı hastalarda gelişen hemokonsantrasyon ile birlikte, alınan hemogram, biyokimya ve kan gazı parametrelerinde sağlıklı çocuklara göre birtakım değişiklikler bulunmaktadır. Çalışmamızın amacı, yanık yüzdesi ve başvuru zamanına göre bu parametrelerdeki değişiklikleri saptamak, yanıklı çocuk hastaların çocuk acilde ilk müdahalesinde ve hastane transferinde gerekli sıvı-elektrolit destek tedavilerinin düzenlenmesine katkı sunmaktır. Gereç ve Yöntem: Kasım 2020- Haziran 2024 tarihleri arasında SBÜ Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Servisine başvuran ve Çocuk Yanık Merkezinde tedavisi yapılan, yanık yüzdesi %10 ve üzeri pediatrik yanık hastaları retrospektif olarak incelendi. Bu hastalardan yanık sebebiyle ilk başvurusu başka bir merkeze olan ve sıvı-elektrolit tedavisi başlanan, sevk ile SBÜ Ümraniye Çocuk Yanık Merkezi'ne kabul edilen ve kronik aktif hastalığı olanlar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların yanık yüzdeleri %10-14, %15-19, %20 ve üzeri olmak üzere üç gruba ayrıldı. Ayrıca başvuru saatine göre bu gruplar, yanık sonrası 0-1 saat içerisinde hastaneye başvuranlar ve 1 saatten sonra hastaneye başvuranlar olmak üzere iki gruba ayrıldı. Hasta gruplarının hemogram, kan gazı ve biyokimyasal değerleri, sağlıklı çocuklardan oluşan kontrol grubu ile karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamıza toplam 190 hasta dahil edilmiştir. Hastaların %58,4'ü (n=111) erkek, %41,6'sı (n=79) kızlardan oluşmaktadır. Yaşları ise 6 ay ile 17.5 yaş arasında değişmekte olup, yaş ortalamaları 46.7 ay olarak hesaplanmıştır. Total yanık yüzdelerine bakıldığında %62,6'sında (n=119) %10-%14 yanık, %18,9'unda (n=36) %20 ve üzerinde yanık, %18,5'inde (n=35) %15-%19 yanık mevcuttur. Çalışmaya dahil edilen yanık hastalarının hastaneye başvuru süreleri incelendiğinde %67,4'ü (n=128) 0-1 saat içinde, %32,6'sı (n=62) 1 saatten sonra hastaneye başvurmuştur. İlk 1 saat içerisinde başvuran hastalardan, yanık yüzdesi %20 ve üzeri olan hastalarda hemoglobin ve hematokrit değerlerinde artma, albümin seviyelerinde azalma, kalsiyum düzeyinde düşme izlenmiştir. Yanık yüzdesi fark etmeksizin pH değerlerinde azalma, HCO3 seviyelerinde düşme, baz açığında artma, laktat seviyelerinde yükselme, BUN değerlerinde yükselme saptanmıştır. Sodyum seviyelerinde anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Potasyum düzeyi ise ilk 1 saat içerisinde başvuran %10-14 ve %20 üstü yanık yüzdesine sahip hastalarda kontrol grubuna kıyasla düşük bulunmuştur. Başvuru saati ve yanık yüzdesi fark etmeksizin tüm yanık hastalarında, glukoz seviyelerinde artma saptanmıştır. Yanık yaralanmasından 1 saat sonra hastaneye başvuran hastalarda ise, hemoglobin, hematokrit, HCO3 seviyelerinde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. %20 ve üzeri yanık hastalarında pH ve albümin düzeyinde anlamlı düzeyde azalma, BUN seviyesinde artma, kalsiyum değerlerinde azalma izlenmiştir. %10-14 ve %15-19 yanığa sahip hastalarda laktat düzeyi artmıştır. Sodyum değerlerinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sonuç: Yanık yüzdesi %10'un üzerinde olan çocuklarda sıvı-elektrolit tedavisi hesaplanırken, yanıktan sonraki erken dönemde hemokonsantrasyon izlendiği, kan glukoz ve BUN'da artış, albümin değerlerinde düşme ve asidoz görüldüğü göz önüne alınmalıdır. Anahtar kelimeler: Yanık, hemogram, kan gazı, biyokimya