Latissimus dorsi kas kalınlığı ve ekojenitesinin ultrasonografi ile değerlendirilmesi: Değerlendirici içi ve değerlendiriciler arası güvenilirlik çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERKAY EKİZ
Danışman: Esra GİRAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Latissimus dorsi (LD) kası, yüzeyel yerleşimi ve geniş anatomik dağılımı ile travmatik yaralanmaya duyarlı olup sarkopeni, kronik miyopatiler ve rekonstrüktif kas flap cerrahisi gibi pek çok klinik senaryoda değerlendirme gerektirebilen bir kastır. Buna karşın literatürde LD kas kalınlığı ve ekojenitesinin ultrasonografik (US) ölçümü için güvenilir bir standardize görüntüleme penceresi tanımlayan çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışmamızda, literatürde farklı klinik gerekçelerle tanımlanmış US pencerelerde LD kas kalınlığı ve ekojenitesi ölçümlerinin sağlıklı erişkin bireylerde değerlendirici içi ve değerlendiriciler arası güvenilirliğinin kesitsel olarak araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Prospektif gözlemsel olarak planlanan çalışmaya 18–50 yaş arası 35 sağlıklı erişkin gönüllü dahil edilmiştir. Görüntüleme için literatürde tanımlı beş farklı pencere kullanılmıştır. Ölçümler bu alanda deneyimsiz iki fiziyatri asistan hekimi (Ö1, Ö2) tarafından 35 gönüllüde, deneyimli bir uzman fiziyatrist tarafından ise bu gönüllüler arasından rastgele seçilen 10 gönüllüde gerçekleştirilmiştir. Ölçücü 1 ölçümlerini bir hafta ara ile tekrarlamış (T1–T2); ekojenite analizi, ultrasonografik görüntülerin dijital kaydını takiben ImageJ yazılımı ile manuel olarak belirlenen ilgi alanlarında (ROI) ortalama gri ton yoğunluğu (0–255) hesaplanarak yapılmıştır. Güvenilirlik analizinde iki yönlü rastgele etkiler ve mutlak uyuma dayalı sınıf içi korelasyon katsayısı [ICC(2,1) ve ICC(2,k)] kullanılmış; uyum düzeyi ölçümü standart hatası (SEM), %95 güven düzeyinde minimum saptanabilir değişim (MDC95) ve Bland–Altman analizi (yanlılık ve %95 LoA) ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 35 gönüllü dahil edilmiş olup katılımcıların 24'ü (%68,6) erkek, 11'i (%31,4) kadındı; yaş ortancası 32,00 yıl (ÇAA: 30,00–39,50), VKİ ortancası ise 24,21 kg/m² (ÇAA: 22,32–26,50) olarak bulundu. Kas kalınlığı ölçümlerinde Ölçücü 1'in değerlendirici içi ICC değerleri 0,901–0,959, iki tecrübesiz ölçücü arasındaki değerlendiriciler arası ICC değerleri ise 0,934–0,979 aralığında saptanarak mükemmel güvenilirlik düzeyine işaret etti. Ekojenite ölçümlerindeyse değerlendirici içi ICC değerleri 0,895–0,945, değerlendiriciler arası ICC değerleri 0,886–0,946 aralığında bulundu. Her iki parametrede de en yüksek uyum Pencere 4'te gözlendi. Üç ölçücünün birlikte değerlendirildiği analizlerde ortalama ölçüm temelli ICC değerleri hem kas kalınlığı hem de ekojenite için tek ölçüm temelli değerlere göre daha yüksek bulundu. Bland–Altman analizlerinde Pencere 4, her iki parametrede de en düşük sistematik sapma ve en dar %95 uyum sınırlarını göstermiştir. Tüm güvenilirlik analizleri istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,001). Sonuç: Bulgular, tecrübesiz değerlendiriciler tarafından yapılan LD kası kalınlık ve ekojenite ölçümlerinin genel olarak güvenilir olduğunu; ancak uzmanla uyumun özellikle tek ölçüme dayalı kalınlık değerlendirmelerinde kısmen azaldığını göstermektedir. Ortalama ölçümlerin daha yüksek güvenilirlik sağlaması, tekrarlı ölçümlerin ortalamasının metodolojik açıdan avantajlı olabileceğini düşündürmektedir. Beş pencere içinde Pencere 4, en yüksek değerlendirici içi ve değerlendiriciler arası ICC değerleri ile en dar Bland–Altman uyum sınırlarını birlikte sergileyerek metodolojik olarak öne çıkmıştır. Elde edilen veriler ultrasonografik görüntülemenin LD kası değerlendirmesinde klinik pratikte kullanılabilir bir araç olabileceğine işaret etmekle birlikte; bulguların hasta popülasyonlarına genellenebilirliğinin ortaya konabilmesi için daha geniş, yaş ve cinsiyet dağılımı dengeli, çok merkezli ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar sözcükler: Latissimus dorsi, ultrasonografi, kas kalınlığı, ekojenite, güvenilirlik, sınıf içi korelasyon katsayısı.