Üriner inkontinanslı hastalarda etiyoloji, sosyodemografik özellikler ve üriner inkontinansın yaşam kalitesi üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER FARUK ALTUN
Danışman: Ümit AYDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Üriner inkontinans, kişilerin hem kendilerine hem de yakınlarına önemli psikolojik, hijyenik ve sosyoekonomik etkileri olan bir sağlık sorunudur. Bu araştırmada, üriner inkontinansı olan hastalarda etiyoloji ve sosyodemografik özelliklerin belirlenmesi ve üriner inkontinansın yaşam kalitesi üzerine etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı araştırma olarak planlanan araştırmamıza, 01.05.2023-30.04.2024 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği Polikliniğe ayaktan başvuran veya Üroloji Kliniği'nde yatarak tedavi olan üriner inkontinanslı hastalar dahil edilmiştir. Araştırma için hazırlanan anket formunda; hastanın sosyodemografik özellikleri, tıbbi öz geçmişi ve üriner inkontinans etiyolojisine yönelik sorular, "Uluslararası İnkontinans Sorgulama Anketi- Kısa Formu" ('ICIQ-SF') ve Üriner İnkontinans Yaşam Kalitesi Ölçeği (I-QOL) bulunmaktadır. Veriler, belirlenen takvim sürecinde dahil edilmesi planlanan örneklem sayısına ulaştığında IBM Statistics Package for Social Sciences (SPSS ver. 29.0) girilerek uygun testler ile analiz edilmiştir. p<0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 296 katılımcının yaş ortalamaları 61,2±14,5 yıldır. Katılımcıların %62,5'i (n=185)'ü kadındır. Herhangi bir işte çalışanlar %31,4'ünü (n=93) oluşturmaktadır. Katılımcıların %30,7'si (n=91) emekli, %43,6'sının (n=129) geliri giderine yakın olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %68,2'sinde (n=202) kronik hastalık bulunmaktadır. Katılımcıların vücut kitle indeksi ortalaması 27,3±3,4 kg/m2'dir. Araştırmaya katılan kadın hastaların ortalama yaptıkları doğum sayısı 2,8±1,6'dır. Katılımcıların %46,6'sı (n=138) genitoüriner sistem ameliyatı geçirdiğini, %39,5'i (n=117) yılda 2-3 kere üriner sistem enfeksiyonu geçirdiğini belirtmiştir. Sosyodemografik özelliklerin ve tıbbi geçmişin ICIQ-SF puan dağılımı ile ilişkisi incelendiğinde yaş ve VKİ ile pozitif ve düşük korele olduğu görülmüştür (sırasıyla; r=0,144 ve r=0,254). Medeni durum, öğrenim durumu, çalışma durumu, gelir seviyesi gibi sosyodemografik özelliklerin ve üriner sistem enfeksiyonu geçirme, genitoüriner sistem ameliyatı geçirme, kronik hastalığa sahip olma gibi tıbbi geçmişin ICIQ-SF puan dağılımı ile istatiksel olarak anlamlı ilişkisi gözlemlenmiştir (sırasıyla; p=0,013, p=0,005, p<0,001, p=0,004, p<0,001, p=0,046, p<0,001). Sosyodemografik özelliklerin ve tıbbi geçmişin I-QOL toplam puanı ve alt boyutlarının puan dağılımı ile ilişkisi incelendiğinde yaş ve VKİ ile pozitif ve düşük korele olduğu görülmüştür (sırasıyla; r=0,277 ve r=0,272). Medeni durum, öğrenim durumu, çalışma durumu, gelir seviyesi gibi sosyodemografik özelliklerin ve üriner sistem enfeksiyonu geçirme, genitoüriner sistem ameliyatı geçirme, kronik hastalığa sahip olma gibi tıbbi geçmişin I-QOL toplam puanı ve alt boyutlarının puan dağılımı ile istatiksel olarak anlamlı ilişki gözlemlenmiştir (sırasıyla; p=0,046, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p=0,035, p<0,001). Sonuç: Üriner inkontinans tanısı alan hastalar üzerinde yaptığımız çalışma sonucunda elde ettiğimiz veriler değerlendirildiğinde etiyoloji ve sosyodemografik özelliklerin üriner inkontinans şiddeti ve hastaların yaşam kalitesi üzerine etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Aile hekimleri başta olmak üzere, toplumda sık görülen üriner inkontinansa sahip olan hastalar ile karşılaşan meslektaşlarımızın hastaya yaklaşım sırasında sosyodemografik özellikleri ve tıbbi geçmişi detaylı olarak incelemesi önerilir. Anahtar Kelimeler: Üriner inkontinans, etiyoloji, sosyodemografik özellikler, yaşam kalitesi