Evde sağlık hizmetleri alan yarı bağımlı hastalar ile mobil hastaların sarkopeni ve osteoporoz varlığı ile vizüel analog skorlamasının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KAYSERİ ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE SOYLU
Danışman: Hümeyra ASLANER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET EVDE SAĞLIK HİZMETLERİ ALAN YARI BAĞIMLI HASTALAR İLE MOBİL HASTALARIN SARKOPENİ VE OSTEOPOROZ VARLIĞI İLE VİZÜEL ANALOG SKORLAMASININ KARŞILAŞTIRILMASI Amaç: Bu çalışma, Evde Sağlık Hizmetleri (ESH) kapsamında takip edilen yarı bağımlı (destekli mobil) yaşlı hastalar ile bağımsız mobil yaşlı bireylerin sarkopeni, osteoporoz ve ağrı düzeylerini karşılaştırmak; ayrıca mobilite kısıtlılığı ve fonksiyonel bağımlılık üzerinde etkili olan klinik faktörleri belirlemek amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırmaya, Kayseri Şehir Hastanesi ESH birimine kayıtlı 57 yarı bağımlı hasta ve kontrol grubu olarak 57 bağımsız mobil birey olmak üzere toplam 114 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların fonksiyonel durumları Barthel İndeksi ve Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması (FAS), sarkopeni riskleri SARC-F anketi, kırılganlık düzeyleri ise Klinik Kırılganlık Ölçeği (CFS) ile değerlendirilmiştir. Kas kütlesi ultrasonografik kuadriseps kas kalınlığı ölçümüyle, kas gücü el dinamometresiyle, kemik mineral yoğunluğu (KMY) ise DXA yöntemiyle saptanmıştır. Ağrı şiddeti ve lokalizasyonu Vizüel Analog Skala (VAS) kullanılarak kaydedilmiştir. Bulgular: Katılımcıların ortalama yaşı 71,4 ± 5 yıl olup %71,1'i kadındır. Yarı bağımlı grupta hipertansiyon (%86), serebrovasküler hastalık (SVH) (%52,6) ve kardiyovasküler hastalık (%47,4) prevalansı ile toplam kronik hastalık sayısı anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p 4 (sarkopeni şüphesi) oranı yarı bağımlı grupta %98,2 iken bağımsız grupta %40,4 olarak saptanmıştır (p 0,05). Ağrı şiddeti (VAS) gruplar arasında benzerlik gösterirken; bağımsız grupta bel/sırt ağrısı, yarı bağımlı grupta ise kol/bacak ağrısı daha sık bildirilmiştir (p<0,001). Lojistik regresyon analizinde, serum kalsiyum düzeyindeki artışın ağrı varlığı riskini 3,1 kat artırdığı; SVH varlığının ise yarı bağımlı olma riskini yaklaşık 15 kat artırdığı belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, Evde Sağlık Hizmetleri (ESH) alan yarı bağımlı yaşlı bireylerde mobilite kaybının temel belirleyicisinin kas kütlesi ya da izole kas gücünden ziyade vasküler hastalık yükü, sistemik kırılganlık ve ağrı olduğunu göstermiştir. Mobilite kısıtlılığı bulunan bireylerde artan ağrı şiddeti ile azalan kas gücü arasındaki ilişki, ağrının kas performansını baskılayan ve fonksiyonel gerilemeyi hızlandıran aktif bir faktör olabileceğini düşündürmektedir. ESH alan yaşlılarda ağrı yalnızca dejeneratif bir semptom olarak değil; sarkopeni ve osteoporozun klinik bir göstergesi olarak değerlendirilmelidir. Mobilite kaybının önlenmesi için vasküler risk yönetimi, kırılganlık değerlendirmesi ve kapsamlı geriatrik yaklaşım birlikte ele alınmalıdır. Anahtar Kelimeler: Ağrı, Kırılganlık, Osteoporoz, Sarkopeni, Yaşlılık