Ailesel Akdeniz Ateşi (AAA)'nde kemik mineral bozukluğu ile ilişkili risk faktörleri: Kronik inflamasyon, fibroblast büyüme faktörü-23 (fgf-23)?

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYLİN UĞUR CENGİZ

Danışman: İhsan ATEŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Ailesel Akdeniz Ateşi (AAA), tekrarlayan inflamatuar ataklarla seyreden otoinflamatuar bir hastalıktır. İnflamatuvar süreçlerin, AAA hastalarında kemik mineral dansitesi (KMD) üzerindeki etkisi henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmada, AAA tanılı premenopozal kadınlar ve 50 yaş altı erkek bireylerde, kemik mineral metabolizmasındaki değişikliklerin Fibroblast Büyüme Faktörü-23 (FGF-23) düzeyleri ile kronik inflamasyon göstergeleri olan IFN-γ ve Serum Amiloid A (SAA) ile ilişkisi incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, prospektif olarak tasarlanan bu çalışmada, Tel Hashomer kriterlerine göre AAA tanısı almış ve 18 yaş üstü; 41 dirençli, 41 duyarlı toplam 82 katılımcı değerlendirilmiştir. L1-L4, femur boynu ve femur total bölgelerine ait KMD, Dual Enerji X-Ray Absorpsiyometri yöntemiyle ölçülmüş, IFN-γ ve FGF-23 düzeyleri ELISA ile, SAA düzeyleri ise nefelometrik yöntemle analiz edilmiştir. Veriler istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Bulgular: AAA olgularının bir kısmında, bilinen risk faktörleri olmaksızın Z skoru beklenenin altında saptanmıştır. IFN-γ, FGF-23 ve SAA düzeyleri ile KMD arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Cinsiyete göre KMD değerlerinde bölgesel farklılıklar gözlenmiş; erkeklerde L1-4, kadınlarda ise femur bölgesi daha olumsuz etkilenmiştir. Laktat dehidrogenaz düzeyleri, Z skoru ≤ -2 olanlarda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Sonuç: AAA'ya özgü inflamatuvar süreçlerin kemik mineral yoğunluğunu etkileyebileceği düşünülmektedir. IFN-γ, FGF-23 ve SAA gibi biyobelirteçlerin KMD üzerindeki etkilerini netleştirmek için daha geniş, uzun süreli ve çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.