Birinci basamağa başvuran ebeveynlerde, otizm spektrum bozukluğu (OSB)' ye yönelik bilgi ve farkındalık durumlarının araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VAHİT GÜNEÇ
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), genel belirtileri yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan, yaşam boyu devam eden; etkileşim ve iletişim alanında belirgin gecikme, sapma ve kısıtlayıcı ilgi alanları ile kendini gösteren karmaşık gelişimsel bir bozukluktur. OSB prevalansı artış göstermektedir. Bu çalışmada, ebeveynlerde otizm hakkında bilgi düzeyi ve farkındalık durumunu inceleyerek otizmli çocukların erken tanınması ve tedaviye erken başlamasına katkı sunmayı amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma, 14.10.2020-14.12.2020 tarihleri arasında Kartal İlçesi 9 Nolu Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'ye başvuran ebeveynler ile yapılmış olup; tanımlayıcı, kesitsel tipte bir araştırmadır. Aile Hekimliği Bilgi Sistemine kayıtlı ebeveynlerden %95 güven düzeyi, %5 güven aralığında minimum 341 kişi örneklem olarak hesaplandı. Bu çalışmada sosyodemografik bilgileri içeren Katılımcı Bilgi Formu ile ebeveynlerin otizm hakkındaki bilgi düzeyi ve farkındalıklarının değerlendirilmesi amacıyla literatürden yararlanılarak tarafımızca hazırlanan ve iç tutarlılık analiz yapılan (Cronbach Alfa Katsayısı 0.769) açık ve kapalı uçlu sorulardan oluşan Ebeveynlerin Otizm Hakkındaki Bilgi Düzeyi ve Farkındalıklarının Değerlendirilmesi veri formu uygulandı. Anketi eksiksiz dolduran ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 359 katılımcının verileri değerlendirmeye alındı. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmaya katılan bireylerin %74,4'ü (n=267) kadın, %25,6'sı (n=92) erkektir. Olguların % 98,9'u (n=355) otizmi duyduğunu belirtmiştir. Olguların % 67,7'si (n=243) OSB'nin ne anlama geldiğini bildiğini ifade etmiştir. % 17,5'i (n=63) ise otizm hakkında bilgi aldığını ve bilgi kaynağını bildirmiştir. Otizm hakkında bilgi kaynağı olarak, katılımcıların % 58,1'i internet, sosyal medya, televizyon ve radyoyu, % 27,4' ü (n=17) okul ve kurs, % 9,7'si ise (n=6) sağlık çalışanları olduğunu bildirmiştir. Çalışmamızdaki katılımcıların OSB ile ilgili bilgi düzeyi ile ilgili soruları doğru yanıtlama oranı % 55,6 olarak bulunmuştur. OSB'li kişi tanıyor olmak, eğitim düzeyi ve gelir durumu arttıkça OSB bilgi puan ortalamaları artmaktaydı. Çalışmadaki katılımcıların % 87,5'i bu çalışmanın otizm hakkındaki bilgi düzeyi ve farkındalığını arttırdığını belirtmiştir. SONUÇ: Kendi çocuğu ya da yakını olanlarda bilgi düzeyi daha yüksek olmasına rağmen çalışmamızda tüm ebeveynlerin OSB hakkındaki bilgi eksiklikleri olduğu saptanmıştır. Meslek grubuna göre bilgi düzeyi en yüksek doktor-hemşire grubu olup onları öğretmenler takip etmiştir. Otizmli yakını olmayanlara göre bilgi düzeyi daha yüksek olmasına rağmen otizmli yakını olanlarda da bilgi eksikliği bulunmaktadır. Eğitim düzeyi ve gelir düzeyi düşük olan ebeveynlerin OSB bilgi düzeyleri düşük saptanmıştır. Eğitim ve gelir arttıkça OSB bilgi düzeyi yükselmektedir. Otizm ile ilgili bilgi kaynağı olarak sağlık çalışanları düşük oranda saptanmıştır. Ebeveynlere OSB hakkında doğru bilgi kaynağı olarak başta Aile Hekimleri olmak üzere sağlık çalışanları tarafından bu eksikliğin giderilmesi önemlidir.