Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda fonksiyonel gastrointestinal sistem hastalıklarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FAZİLET MELİKOĞLU
Danışman: Ayşe Merve USTA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), sosyal etkileşim ve iletişim alanında belirgin yetersizlik, basmakalıp ve yineleyici davranışlar, sınırlı ilgi alanları ve kısıtlı işlevsellik ile kendini gösteren, nörogelişimsel bir bozukluktur. OSB'li çocuklarda fonksiyonel gastrointestinal hastalık (FGİH) sıklığının arttığı çalışmalarda gösterilmiştir. Bu çalışmada, OSB'li çocuklarda FGİH sıklığının ve alt tiplerinin değerlendirilmesi, ayrıca ebeveynlerdeki kaygı düzeyinin FGİH varlığıyla ilişkili olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Mayıs 2024- Mayıs 2025 tarihleri arasında hastanemiz çocuk gastroenteroloji, çocuk sağlığı, çocuk ve ergen ruh sağlığı polikliniklerine başvuran 4-18 yaş aralığındaki 113 OSB tanılı hasta çalışmaya alındı. Pediatrik Roma Komitesince 2016 yılında düzenlenen Roma IV kriterlerine göre FGİH tanımlamaları çocuklarda sorgulanarak belirtileri kaydedildi. Ebeveynlere ise anksiyete düzeyinin değerlendirilmesi amacıyla BECK anksiyete ölçeği uygulandı. Hastaların yaşı, cinsiyeti, antropometrik özellikleri ve özel eğitim alıp almadıkları kaydedildi. Bulgular: Otizm spektrum bozukluğu olan hastaların %40'ında (n=45) en az bir FGİH tespit edildi; %32'sinde bir, %8'inde ise iki FGİH vardı. En sık rastlanan alt tip fonksiyonel kabızlık (%23) olup, fekal inkontinans (%8,8), aerofaji (%5,3), irritabl bağırsak sendromu (%3,5), fonksiyonel karın ağrısı (%2,7), fonksiyonel bulantı (%1,8), fonksiyonel dispepsi (%1,8) ve ruminasyon (%0,9) daha az sıklıkla izlendi. Fonksiyonel kusma, karın migreni ve siklik kusma sendromuna rastlanmadı. FGİH varlığı ile yaş, cinsiyet ve antropometrik özellikler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Ebeveynlerin %35'inde anksiyete saptanmış olup, bu durumun FGİH ile ilişkisi anlamlı bulunmadı (p=0.438). Yaş gruplarına göre FGİH ve ailede anksiyete dağılımları da benzer bulundu (p>0.05). Sonuç: Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklarda FGİH görülme sıklığı %40 olarak saptanmış olup, en sık rastlanan formu fonksiyonel kabızlıktır. FGİH varlığı ile yaş, cinsiyet, beslenme durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı. Ebeveynlerde anksiyete görülme sıklığı yüksek saptandı fakat 12 FGİH görülme sıklığı ile arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. FGİH, OSB'de sıklıkla görülen bir komorbiditedir ve OSB'li çocuklar erken dönemde FGİH açısından değerlendirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Fonksiyonel Gastrointestinal Hastalıklar, Otizm Spektrum Bozukluğu, Anksiyete