Hastaneye yatırılan acil travma hastalarında kan gazı laktat ve baz açığı değerlerinin prognostik önemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAMET KUTLU
Danışman: Ramazan KÖYLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, hospitalizasyonu gerçekleşen acil travma hastalarında acil servise geliş anındaki kan gazındaki baz açığı ve laktat değerlerinin travma skorlama sistemleri, vital parametreler, travma biçimi, hastaların demografik özellikleri ve acil servise ulaşma süreleri ile birlikte incelenerek prognostik önemi analiz edilmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Departmanında 01.01.2019 – 31.12.2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Acil servise başvuran hastaların verileri elektronik kayıtlar üzerinden retrospektif olarak elde edilmiştir. Araştırmaya 18 yaş üzeri, travma sonucu hastaneye yatışı yapılan hastalar dahil edilmiştir. Hastaların demografik verileri, travma etiyolojisi, ek hastalık ve acile ulaşma süresi bilgileri, başvuru anındaki vital bulguları (sistolik kan basıncı, diyastolik kan basıncı ve nabız), yatış (yattığı birim ve gün) ve çıkış (taburcu ve exitus) bilgileri, kan gazı (pH, HCO3, BA, LAC, iCa) parametreleri, hematolojik ve koagülasyon değerleri (RBC, HGB, HTC, PLT, INR ve APTT) ile travma skorlama sistemleri (RTS, ISS, EMTRAS ve GKS) kayıt altına alınarak hastaların prognozları açısından karşılaştırılmaları yapılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin analizi SPSS 25.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Hastaların demografik özellikleri, travma etiyolojisi, ek hastalık ve acile ulaşma süresi bulguları, başvuru anındaki vital bulgular ile yatış ve çıkış bulguları, kan gazı bulguları, hematolojik bulgular ve acil tıp skorlama bulguların tespitinde frekans ve yüzde analizi ile aritmetik ortalama ve standart sapma gibi tanımlayıcı (betimsel) istatistikler kullanılmıştır. Kan gazı bulgularının çıkış, yattığı birim ve gün sayısı, acile ulaşma bulguları ve acil tıp skorlamalarına göre karşılaştırılmasında ise ilişkisiz örneklemler (bağımsız gruplar) t-testi, ANOVA (varyans analizi) ve Tukey HSD post-hoc testinden faydalanılmıştır. Ayrıca kan basıncı bulgularının LAC ve BA ile ilişkisini tespit etmek amacıyla Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Analizlerin tamamı %95 güven aralığında ve p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmada parametrik analizlerin kullanılmasının nedeni verilerin normallik şartını sağlamasıdır. Çarpıklık ve basıklık değerlerinin incelenmesi sonucunda bunların ±1,50 aralığında olduğu tespit edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya genel olarak erkek ve 40 yaş ve altı hastaların dahil edildiği söylenebilir. Hastaların genellikle TK, DKAY ve düşme sonucu hastaneye başvurdukları, ek hastalıklarının olmadığı ve 0-1 saat içinde acile ulaştıkları söylenebilir. BA değerleri -20,20-5,20 arasında değişen ve ortalaması -1,74±4,99 olan hastaların %26'sı metabolik asidoz, %66,5'i normal, %7,5'i metabolik alkoloz idi. LAC değerleri 0,80-8,59 arasında değişen ve ortalaması 2,71±1,89 olan hastaların %19'u düşük, %26'sı normal, %64,5'i yüksek grubunda yer almakta idi. RTS'ye göre hastaların %27'si 12'nin altında bulunuyordu, %73'ünün ise RTS skoru 12 idi. ISS'ye göre hastaların %79,5'i 17'den düşük, %20,5'i 17 ve üzerinde ISS skoruna sahipti. EMTRAS'a göre hastaların tamamı 10'un altında skora sahipti. GKS'ye göre hastaların %14,5'i 10'un altında, %85,5'i 10 ve üzerinde yer alıyordu. Sonuç: Baz defisiti ve laktat parametreleri ile mortalite arasında güçlü bir ilişki olduğu gösterilmiştir. Daha çok hasta ile bu değerler skorlama sistemlerine eklenerek yeni skorlama sistemleri oluşturulabilir. Böylece multitravma hastalarında mortalitenin azaltılması mümkün olabilecekken, hasta bakım kalitesinde de artış olması beklenebilir. Anahtar Kelimeler: Travma, kan gazı, laktat ve baz defisiti, travma skorlama sistemleri.