Yenidoğan sıçanlarda tekrarlanan invaziv girişimin oluşturduğu ağrının fiziksel, motor ve bilişsel fonksiyon üzerine etkilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANBERK YILMAZ
Danışman: Defne ENGÜR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Prematüre doğan bebekler, yenidoğan yoğun bakım ünitesinde hayati tıbbi girişimlere tabi tutulurken, bu süreçte aynı zamanda yaşamlarını sürdürebilmelerini sağlayan müdahalelerin neden olduğu ağrı ve strese de maruz kalmaktadırlar. Bu tekrarlayan ağrılı stresin, prematüre bebeklerin ilerleyen yaşam dönemlerindeki etkilerini daha iyi anlayabilmek için ileri araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu deneysel çalışmada, prematüre doğan sıçan yavruları üzerinde oluşturduğumuz deneysel tekrarlayan invaziv girişim modelini kullanarak, ağrı ve stresin yavruların erken dönem fiziksel ve motor gelişimi ile ileri dönem davranış ve öğrenme performansları üzerindeki etkilerini araştırmayı hedefledik. YÖNTEM: Buçalışmadatekrarlayan invaziv girişim yapılan (n=8) ve girişim yapılmayan (kontrol grubu) (n=8) olmak üzere toplam16 adet Wistar Albino sıçan yavrusu kullanıldı. Kontrol grubu yavrularpostnatalilk 10 gün (PN1-10) her gün, on kez, beş dakikavücut ısısına yakın bir bez üstünde annelerinden ayrı tutuldu. Deney grubu yavrularına PN1-10 boyunca her gün on kez, beş dakika vücut ısısına yakın bir bez üstüne annelerinden ayrılarakbir saat aralıklar ile on kez 24 G branül iğnesi ile boyun, ön bacak ve göğüs yan duvarına invaziv girişim yapıldı. Girişim yapılan ve yapılmayan sıçan yavrularının erken dönem fiziksel gelişimi (canlı ağırlık artışı, gözlerin açılma zamanı, kulakların açılması, dişlerin çıkması), motor refleks gelişimi (emekleme, yürüme, uçurumdan kaçınma, kavrama, doğrulma ve diğer motor testleri) ve ileri yaşam döneminde davranış, öğrenme, motor balans, ağrı yanıtları ve beyin histopatalojisi incelendi ve karşılaştırıldı. BULGULAR: İki grubun motor refleks ve fiziksel gelişimleri arasında anlamlı bir fark bulunmazken, kontrol grubundadeney grubuna kıyaslaPN8'de canlı vücut ağırlıkları artışlarınındahayüksek olduğu tespit edildi (p<0.05).Genç erişkin döneminde, deney grubunda kontrol grubuna kıyasla korku ve anksiyete seviyelerinin daha yüksek olduğu ve ağrının dikkat, öğrenme ve bellek performanslarını olumsuz yönde etkilediği tespit edildi (p <0.05).Genç erişkin dönemde kontrol grubunun sosyal iletişimleri deney grubuna göre daha yüksek bulundu (p<0.05). Girişim yapılan sıçanların girişim yapılmayanlara göre ağrılı uyaranlara daha geç tepki gösterdiği, ağrı ve acıyı daha iyi tolere ettiği tespit edildi (p<0.05). Genç erişkin dönemde beyin histopatolojik değerlendirmede girişim yapılan yavrulardakontrol grubuna kıyaslahipokampus CA1, gyrusdentatus, parietal ve prefrontalkorteks bölgelerinde apoptotik hücre sayıları yüksek bulunmuştur (p<0.001). SONUÇ: Yenidoğan sıçan yavrularında tekrarlayan invazivgirişiminyarattığı ağrı ile oluşan stresinsıçanların fiziksel, motor, davranış ve öğrenme performansını olumsuz etkilediği sonucuna ulaşıldı.