Yeni tanı konmuş graves hipertiroidisi olan hastalardagraves oftalmopatisinde TPOAb durumunun prevalans,doğal seyir ve tedavi yanıtı üzerindeki etkisi: Tek merkezligeniş hasta kohortu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEKİYE DAMLA ÖZDEMİR
Danışman: Elif GÜNEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Graves oftalmopatisi (GO), Graves hastalığının (GH) en sık görülen ekstratiroidal bulgusu olup yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen bir komplikasyondur. GO gelişiminde sigara kullanımı iyi bilinen bir risk faktörü olmakla birlikte, 25-hidroksi vitamin D (25(OH)D) eksikliği ve anti-tiroid peroksidaz (anti-TPO) düzeylerinin rolü halen tam olarak açıklığa kavuşmamıştır. Bu çalışmada, GH'de GO gelişimi ile ilişkili klinik ve biyokimyasal faktörlerin belirlenmesi, bağımsız risk faktörlerinin değerlendirilmesi ve anti-TPO düzeylerinin GO'yu öngörmedeki tanısal performansının araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya, Ocak 2020-Aralık 2025 tarihleri arasında üçüncü basamak bir merkezde GH tanısı konulan 284 erişkin hasta dahil edildi. Hastalar GO varlığına göre iki gruba ayrıldı. Demografik özellikler, sigara kullanımı, tiroid fonksiyon testleri (TFT), otoantikor düzeyleri, kalsiyum-fosfor metabolizması, paratiroid hormonu ve 25(OH)D düzeyleri karşılaştırıldı. GO ile ilişkili faktörler korelasyon ve çok değişkenli ikili lojistik regresyon analizleri ile değerlendirildi. AntiTPO düzeylerinin GO'yu öngörmedeki tanısal performansı ROC eğrisi analizi ile incelendi. Bulgular: Toplam 284 GH hastasının 72'sinde (%25,4) GO saptandı. GO varlığı; daha yüksek sigara kullanım oranı ile birlikte daha yüksek serbest T3, serbest T4 ve anti-TPO düzeyleri, buna karşın daha düşük 25(OH)D, TSH ve serum kalsiyum düzeyleri ile ilişkili bulundu (tümü p<0,05). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde sigara kullanımı (OO: 3,33; %95 GA: 1,61-6,92; p=0,001), düşük 25(OH)D düzeyi (OO: 0,91; %95 GA: 0,86-0,95; p<0,001), ileri yaş (OO: 1,03; %95 GA: 1,01-1,06; p=0,020) ve yüksek anti-TPO düzeyinin (OO: 1,001; %95 GA: 1,000-1,003; p=0,039) GO gelişimi ile bağımsız olarak ilişkili olduğu bulundu. 25(OH)D eksikliği bulunan hastalarda hem GO sıklığı (%39,6'ya karşı %9,6; p<0,001) hem de orta-şiddetli GO sıklığı (%23,1'e karşı %4,7; p<0,001) anlamlı olarak daha yüksekti. ROC analizinde GO'yu öngörmede anti-TPO için en uygun eşik değer 439,5 IU/mL olarak belirlendi. Bu değerde duyarlılık %33, özgüllük ise %89 olarak saptandı. GO olan ve olmayan hastalar arasında hem başvuru hem de takip Tiroid stimulan immünglobulin düzeyleri açısından anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla p=0,3 ve p=0,2). Sonuç: GH' de sigara kullanımı, 25(OH)D eksikliği ve yüksek anti-TPO düzeyleri GO gelişimi ile bağımsız olarak ilişkilidir. Düşük 25(OH)D düzeyleri hem GO varlığı hem de daha ağır oftalmopati ile ilişkili bulunurken, yüksek anti-TPO düzeyleri yüksek özgüllüğü nedeniyle yüksek riskli hastaların belirlenmesinde yardımcı bir biyobelirteç olarak kullanılabilir. Bu risk faktörlerinin erken dönemde tanınması, GO açısından yüksek riskli hastaların yakın izlenmesine ve uygun tedavi stratejilerinin planlanmasına katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Graves hastalığı, Graves oftalmopatisi, anti-tiroid peroksidaz, D vitamini, sigara, risk faktörleri, lojistik regresyon.