Acil serviste endotrakeal entübasyon sağlanan olguda tek akciğer ventilasyonuna geçiş gerektiğinde acil tıp hekimlerinin endotrakeal tüp, modifiye endotrakeal tüp, EZ blokör, Uni blokör ve çift lümenli tüp ile sağlayacakları tek akciğer izolasyonuna yönelik prosedürlerin incelenmesi: Prospektif maket çalışması

KÜBRA TÜRKYILMAZ

Acil serviste endotrakeal entübasyon sağlanan olguda tek akciğer ventilasyonuna geçiş gerektiğinde acil tıp hekimlerinin endotrakeal tüp, modifiye endotrakeal tüp, EZ blokör, Uni blokör ve çift lümenli tüp ile sağlayacakları tek akciğer izolasyonuna yönelik prosedürlerin incelenmesi: Prospektif maket çalışması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÜBRA TÜRKYILMAZ

Danışman: Sedat BİLGE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş: Tek akciğer ventilasyonu (TAV), torasik ve bazı kritik cerrahi girişimlerde, sağlam akciğerin korunarak patolojik akciğere müdahale edilmesine olanak sağlayan entübasyon tekniğidir. Elektif cerrahilerde tercih edilse de acil durumlarda da kritik öneme sahiptir. Acil serviste endotrakeal entübasyon sağlanmış olgularda, tek akciğer izolasyonu ihtiyacı ortaya çıktığında uygulanacak yöntemin hız, başarı ve ventilasyona ara verme süresi açısından değerlendirilmesi; hemodinamik stabilite ve hasta güvenliği açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, beş farklı TAV prosedürünün acil koşullarda uygulanabilirliği çok boyutlu parametrelerle değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif, randomize maket çalışmasında, acil tıp asistanları (n=34) tarafından bronkoskopi maketi üzerinde mevcut endotrakeal tüp (ETT) ilerletilmesi, modifiye endotrakeal tüp (METT), EZ blokör, Uni bronşiyal blokör ve çift lümenli tüp (ÇLET) kullanımı olmak üzere beş farklı TAİ prosedürü uygulanmıştır. Prosedürler için, ventilasyona ara verme (VAV) süresi , işlem süresi, başarı durumu ve zorluk derecesi kaydedilmiştir. Bağımlı sürekli değişkenlerin ikili karşılaştırmalarında Wilcoxon testi ve Related-Samples t testi, üç ve daha fazla ölçümün karşılaştırılmasında Friedman analizi; bağımlı kategorik değişkenlerin değerlendirilmesinde ise McNemar testi ile Related-Samples Cochran's Q testi uygulanmıştır. Çoklu bağımlı değişkenlerin birlikte değerlendirilmesi için Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) ve prosedürlerin genel performansı kompozit z-skor analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Mevcut ETT ilerletilerek yapılan prosedür, her iki akciğer yönelimi için de kısa işlem tamamlanma süresi [ortanca (IQR)], [sağda 47s (40,1s–50,9s) ve solda 49,5s (34,8–58,9s)], en düşük VAV süresi [sağda 4,9s (4,1s–5,7s) ve solda 4,4s (3,9s–5,0s)], en düşük zorluk derecesi [sağda 2,5 (2,0–4,0) ve solda 3,0 (2,0–5,0)] ve görece yüksek başarı oranı (sağda %100 ve solda %94,1) saptanmıştır. ÇLET kullanılan prosedür ise en uzun VAV süresine [sağda 31,4s (29,0s–45,4s) ve solda 37,3s (30,3s–44,6s)], yüksek zorluk derecesine [sağda 4,0 (3,0–6,0) ve solda 4,0 (3,0–6,0)] ve en düşük başarı oranına (sağda %88,2 ve solda %85,3) sahip olduğu bulunmuştur. Sola ve sağa yönelik işlemlerde VAV süresi açısından prosedürler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,001 ve p<0,001). Bu farkın her iki tarafta da mevcut ETT ile METT, Unı blokör ve ÇLET; METT ile EZ blokör ve ÇLET; EZ blokör ile Uni blokör ve ÇLET; Uni blokör ile ÇLET arasındaki farktan kaynaklanmış olduğu bulundu. MANOVA analiz sonuçları ile sağda ve solda olmak üzere prosedürler için VAV süre parametresi için istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (p<0,001 ve p<0,001). Kompozit z-skor analizinde mevcut ETT'nin ilerletilmesi prosedürü istatistiksel olarak en avantajlı [sağda ortanca (IQR) 483 (,295–,662) ve solda 344 (-,035–,663)] , ÇLET kullanılan prosedür ise en dezavantajlı [sağda ortanca (IQR)-,065 (-,518–,141) ve solda-,281 (-,675–,068)] prosedür olarak saptandı. Sonuç: ETE sağlanmış acil olgularda TAİ gereksinimi doğduğunda, mevcut ETT'nin hedeflenmiş bronşa ilerletilmesi pratik bir çözüm sunabilirken ÇLET pratik bir araç olarak ön plana çıkmamaktadır. Bronşiyal blokörler olarak Uni bronşiyal blokör kullanımının EZ bloköre göre daha avantajlı olabileceğini uygulayıcılar göz ardı etmemelidir. Anahtar Kelimeler: acil servis, bronşiyal blokör, çift lümenli tüp, tek akciğer ventilasyonu, ventilasyona ara verme süresi.