Çocuklarda serum MOTS-c seviyesinin antropometrik ölçüm ve metabolik parametrelerle ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜR AYLİN KOTAN YILDIRIR
Danışman: Özlem KARA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, çocuklarda serum MOTS-c (12S rRNA Tip-C'nin mitokondriyal ORF'si) seviyesinin antropometrik ölçüm ve metabolik parametrelerle ilişkisinin değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 6–18 yaş aralığında çocuk endokrinoloji polikliniğine başvuran toplam 114 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmamızda obezitesi olan 56 çocuğun ve normal kilolu olan 58 çocuğun verileri değelendirilmiştir. İki grup arasında MOTS-C düzeyleri, antropometrik ölçümler (boy, kilo, Vucut kitle indeksi, bel çevresi vb.) ve metabolik parametreler (insülin, HOMA-IR(Homeostatic Model Assessment of İnsulin Resistance), AST, ALT, lipid profili, ürik asit vb.) karşılaştırılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza toplam 114 çocuk dahil edilmiştir (58 obeziteli, 56 sağlıklı). Dahil edilen çocukların 70'i (%61) kız, 44'ü (%39) erkekti. Her iki grubun ortalama yaşları benzerdi (sırasıyla 13,4±3,07 yıl ve 13,6±1,9 yıl, p=0,781). Obeziteli çocukların serum MOTS-c düzeyi kontrol grubuna göre düşük saptandı (sırasıyla;70,48±37,62 ng/ml, 88,21±49,58 ng/ml, p=0,034). Çalışmaya dahil edilen kız ve erkeklerin, benzer yaş ve VKİ'da olmasına rağmen, serum MOTS-c düzeyi kız cinsiyette erkek cinsiyete göre daha düşüktü (sırasıyla; 71,48±41,88 ng/ml, 92,26±46,8 ng/ml, p=0,034). Çalışmaya dahil edilenlerin 30'unda (%26) insülin direnci vardı. İnsülin direnci olanların olmayanlara göre serum MOTS-c düzeyi daha düşük saptandı (sırasıyla; 64,42±41,28 ng/ml, 84,89±45,01 ng/ml, p=0,031). Serum MOTS-c düzeyi ile takvim yaşı (r=0,459, p=<0,001) ve boy (r=0,516, p=<0,001) arasında pozitif korelasyon; VAss (r=-0,22, p=0.019), VKİss (r=-0,291, p=0,002), vücut yağ yüzdesi (r=-0,262, p=0,005) ve kolesterol düzeyi (r=-0,253, p=0,007) ile negatif korelasyon gözlenmiştir. Regresyon analizinde obez grupta yaş (p<0,001) ve erkek cinsiyet (p=0,021), kontrol grubunda ise yaş (p<0,001), VKİ-ss (p=0,036) ve kolesterol (p=0,020) MOTS-c üzerinde anlamlı etkili bulunmuştur. Tüm vakalar değerlendirildiğinde VKİ-ss ile MOTS-c arasında negatif ilişki saptanmış olup, denklem MOTS-c = -8,32 × VKİ-ss + 90,75 olarak belirlenmiştir. Sonuç: Elde edilen veriler, MOTS-c düzeylerinin çocukluk çağı obezitesiyle ilişkili metabolik ve antropometrik parametrelerle ilişkili olduğunu göstermektedir. Düşük MOTS-c seviyeleri obeziteye bağlı insülin direnci ve metabolik bozukluklarla ilişkili olabilir. Bu nedenle MOTS-c'nin çocukluk çağında obezite ve ilişkili komplikasyonların değerlendirilmesinde potansiyel bir biyobelirteç olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Çocuk, ergen, metabolik sendrom, MOTS-c, obezite