Hipertrigliseridemiye sekonder akut pankreatitlerde uygulanan farklı hipertrigliseridemi tedavi protokollerinin prognoza etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYDAN KILIÇ
Danışman: Sevil UYGUN İLİKHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Akut pankreatit, pankreasın inflamatuar bir hastalığıdır ve önemli morbidite ve mortaliteye yol açabilmektedir. Hipertrigliseridemi nadir görülen etiyolojik bir nedendir. Bizim çalışmamızda, hipertrigliseridemiye sekonder akut pankreatit tanısı alan hastalarda uygulanan hipertrigliseridemiye yönelik tedavilerin prognoz, yatış süresi, yoğun bakım ihtiyacı, komplikasyon gelişimi ve trigliserit düzeyleri üzerindeki değişime etkileri retrospektif tek merkezli olarak incelenmiştir. Yöntem: 01.01.24-01.01.25 tarihleri arasında hastanemiz dahiliye servis ve yoğun bakım ünitelerindeki hipertrigliseridemiye bağlı akut pankreatit tanısı ile yatırılan toplam 47 hasta çalışmaya dahil edildi. Trigliserit düzeyi 500 mg/dL ve üzeri olarak akut pankreatit gelişen (tipik karın ağrısı, 3 kat ve üzerinde amilaz lipaz yüksekliği, akut pankreatit ile uyumlu görüntüleme bulgusu kriterlerinin en az ikisi ile) 18-65 yaş arası erkek ve kadın hastalar dahil edilmiştir. Biliyer pankreatiti olan hastalar, gebe ve emziren hastalar ve 18 yaş altı hastalar dışlanmıştır. Hastaların demografik özellikleri, yatış sırasındaki ve tedavi sonrası trigliserit düzeyleri, uygulanan tedavi yöntemleri (insülin, lipidaferez, farmakolojik ajanlar), komplikasyon gelişimi ve bir ay içerisindeki hastaneye başvuruları değerlendirilmiştir. Bulgular: Tedavi protokollerine göre trigliserit düzeylerinde anlamlı düşüş sağlandığı gözlendi. İnsülin tedavisi ile ilk 24-48 saatte %45'e varan trigliserit düşüşü sağlanmış olup etkinliği zaman içinde plato çizmiştir. Fenofibrat, takip edilen süre zarfında daha uzun süreli kullanında anlamlı trigliserit düşüşü ve inflamatuar parametlerde iyileşme sağlamıştır. Kombine protokollerin kullanımı (insülinve fenofibrat, insülin, fenofibrat ve omega-3 vs) ile erken dönemde daha hızlı ve güçlü biyokimyasal yanıt alınmıştır. Lipidaferez özellikle çok yüksek trigliserit düzeylerinde hızlı ve etkili sonuç sağlamış, yoğun bakım yatış süresini kısaltmıştır. Sadece iv hidrasyon uygulanan olgularda anlamlı biyokimyasal düzelme sağlanamamıştır. Tedavi grupları arasında yoğun bakım ihtiyacı ve yatış süreleri açısından farklılıklar gözlenmekle birlikte, mortalite saptanmadı. Bir ay içerisinde rekürrens oranı düşük bulundu. Sonuç: Hipertrigliseridemiye sekonder akut pankreatit, diğer etiyolojilere göre daha ağır seyredebilmekte ve yoğun bakım ihtiyacı doğurabilmektedir. Hipertrigliseridemiye sekonder akut pankreatit yönetiminde tedavi seçimi, hastanın kliniğine göre bireyselleştirilmelidir. Uygulanan trigliseridemi tedavileri ile serum trigliserit düzeylerinde hızlı ve anlamlı düşüş sağlanmakta, prognozda iyileşme gözlenmektedir. Ancak farklı tedavi protokolleri arasında mortalite ve komplikasyon gelişimi açısından belirgin üstünlük saptanmamıştır. Bu nedenle daha geniş hasta gruplarında, prospektif ve randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, hipertrigliseridemi, insülin, lipidaferez, fenofibrat