Kronik kanser ağrısı palyasyonunda parenteral fentanil ve morfin infüzyon tedavisinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NIGAR KANGARLI
Danışman: Osman EKİNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Günümüzde, kronik kanser palyasyonunda orta ve şiddetli ağrı semptomu olan yatan hastalarda Dünya Sağlık Örgütü'nün altın standardı olan basamak tedavisi kullanılmaktadır. Bu tedavinin üçüncü basamağında güçlü opioid ajanlar olan morfin ve fentanil yer almaktadır. Çalışmamızın birincil amacı, bu opioidlerin palyatif bakım ünitesinde olguların ağrı kontrolünü sağlamak için intravenöz sürekli infüzyonla verilmesinden sonra ağrı skorlarını değerlendirerek, ağrı semptomunu giderilmesini ölçmektir. İkinci temel amacımız, 72 saat içinde her iki gruba uygulanmış olan toplam parenteral morfine eşit dozun (MED,(mg) karşılaştırılmasıdır. Aynı zamanda, çalışmamız 72 saat içinde her iki grupta yeni gelişen yan etkilerin sıklığının karşılaştırılmasını hedef alınmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma prospektif gözlemsel olarak planlandı. Dışlama ve dahil etme kriterlerine uyan 68 olgu, ağrı kontrolünü sağlamak için kullanılan ajana göre fentanil (n/34) ve morfin (n/34) gruplarında yer aldı. Palyatif bakım ünitesine yatırılan ve 3 gün takibi sağlanan hastalara, öncesinde tükettikleri opioid ajan ve dozları, NRS ve VAS ağrı skorlarını esas alarak, eşit analjezik dozlarda, ayrı olarak morfin ve fentanil sürekli intravenöz infüzyonu elastomerik ağrı pompası aracılığı ile uygulandı. Kaçak ağrı yönetimi için her iki grupta günlük opioid dozun %5-15'i kullanıldı. Olguların günlük ağrı skorları, kaçak ağrıları, kaçak ağrı skorları, bazal infüzyon dozları, kaçak ağrı dozları, laboratuvar tetkikleri ve hemodinamik parametreleri kaydedildi. BULGULAR: Fentanil grubundaki olgularda daha hızlı ağrı skoru gerilemesi, daha düşük toplam opioid doz kullanımı saptandı. Yan etki oluşumu açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadı. SONUÇ: Kronik kanser ağrısı saptanan ve kronik opioid tüketmekte olan olguların, akut ağrı alevlenmelerinde, sürekli parenteral fentanil infüzyonun sürekli parenteral morfin infüzyonuna göre daha üstün olduğunu çalışmamızda tespit ettik. Fentanilin üstünlükleri ağrı skorlarında daha hızlı gerileme, daha az kaçak ağrı sıklığı ve daha düşük toplam opioid dozlarını kapsamaktadır. Yan etki oluşması açısından, her iki grup arasında ciddi fark bulunmamıştır. Fentanilin parenteral uygulanması, morfine bir alternatif olabileceği görüşündeyiz ve bu konu üzerine daha geniş, randomize prospektif çalışmalara ihtiyaç olduğunun kanısındayız. Anahtar kelimeler: Fentanil, Morfin, Kanser ağrısı, Kaçak ağrı, Opioid yan etkileri, Eşit analjezik doz.