Acil servise üst gastrointestinal sistem kanaması ile başvuran hastalarda erken endoskopinin ve acil serviste kan replasmanın hastane içi mortaliteye etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMANUR SAĞLAM
Danışman: Burcu BAYRAMOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Üst gastrointestinal sistem (ÜGİS) kanamaları sıklıkla acil tıbbi müdahale gerektiren ve mortal seyredebilen bir durumdur. Ülkemizde ÜGİS kanamalarının yıllık insidansı %0.05 ile %1 arasında değişmektedir. Çalışmamızda acil servis başvuruları arasında önemli bir paya sahip olan ÜGİS kanamalı hastaların endoskopiye alınma sürelerinin ve acil serviste kan ürünü replasmanının hasta sağkalımına etkisi değerlendirildi. Gereç ve Yöntemler: Çalışmamızda Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisine 01.07.2021-01.07.2024 tarihleri arasında başvuran ve ÜGİS kanaması tanısı ile yatış yapılan hastalar retrospektif olarak incelendi. Gebeler, travma öyküsü olanlar, 18 yaşın altındakiler, özefagus varisi olanlar ve başvuru esnasında kardiyopulmoner arrest olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya dahil edilen hastaların cinsiyeti, yaşı, vital bulguları, kronik hastalıkları, ilaç kullanımı, laboratuvar tetkik sonuçları, endoskopi yapılma durumu, hastane başvurularının kaçıncı saatinde endoskopiye alındıkları, kan ürünü replasmanı ihtiyacı, yatış gün sayısı ve hastane içi mortalite verileri analiz edildi. Bulgular: Endoskopi yapılmış olan hastaların %6.5'inde, endoskopi yapılmamış hastaların %59.6'sında hastane içinde mortalite görüldü (p<0.001). Acil servisten endoskopiye alınan hastaların %6.8'inde, acil servisten endoskopiye alınmamış hastaların %18.6'sında hastane içi mortalite görüldü (p<0.001). Kan ürünü replasmanı yapılan ancak hemodinamik stabilitesi sağlanamadığı için endoskopi yapılamayan hasta grubunda mortalite %77.8 iken hem kan ürünü verilen hem de endoskopiye alınan hasta grubunun mortalitesi %18.8'di ve istatistiksel olarak anlamlı fark vardı. Sonuç: ÜGİS kanamalı hastaların endoskopiye alınma süresi kısaldıkça hasta mortalitesinin azaldığı, hemodinamik olarak instabil olması nedeniyle endoskopiye alınamayan hastaların hemodinamik durumlarından kaynaklı endoskopinin geciktirilmesinin hasta mortalitesini artırdığı ve acil serviste yapılan kan ürünü replasmanı sayesinde hastaların hemodinamik stabilizasyonlarının sağlanabildiği görüldü. Acil servis bünyesinde oluşturulacak resüsitasyon imkanı da bulunan "Acil Endoskopi Ünitelerinde" endoskopi ile kanama durdurucu müdahalelerin yapılması, mortalite, morbidite, hastanede yatış süresinde azalmaya neden olabilir ve hastaların yaşam kalitesinde artış sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Acil endoskopi, kan transfüzyonu, üst gastrointestinal sistem kanaması