Erişkinlerde çocukluk çağı travmasının alkol ve madde bağımlılığı riski üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ÜNAL
Danışman: Mustafa ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda erişkinlerde çocukluk çağı travmalarının alkol ve madde bağımlılığı riski üzerine etkisininin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Altındağ Gültepe Aile Sağlığı Merkezi Aile Hekimliği Birimlerine 18.022020-31.05.2020 tarihleri arasında herhangi bir sebep ile başvuran 20 yaş ve üzeri 272 kişi dahil edilmiştir. Bu kişilere Çocukluk Çağı Travma Ölçeği, Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi, BAPİRT alkol ve madde bağımlılık riski ölçekleri uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamıza 20-71 yaş arası 272 kişi katıldı. Katılanların 134'ü (%49,3) kadın ve 138'i (%50,7) erkekti. Yaş ortalamaları 39,64±12,47 (min. 20-maks.71) yıl olarak bulundu. Çocukluk Çağı Travma Ölçeği duygusal ihmal puan ortalaması 9,85±4,22 ile en yüksek olarak saptandı. İkinci sırada fiziksel ihmal puan ortalamasının (8,16±3,33) olduğu görüldü. En düşük ortalama değer ise 5,74±1,99 ile cinsel istismar grubunda bulundu. Erkeklerin, kadınlara göre, fiziksel istismar (p=0,01) ve fiziksel ihmal (p=0,027) ortalama puanları anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Alkol bağımlılık riski olanların, fiziksel istismar (p<0,01) ve fiziksel ihmal (p<0,001) ortalama puanları bariz anlamlı olarak yüksekti. Cinsel istismar (p=0,007) ve ölçek toplam (p=0,004) ortalama puanları risk taşımayanlara göre anlamlı olarak fazlaydı. Duygusal ve fiziksel istismar, fiziksel ihmal ve ölçek toplam ortalama değerleri madde bağımlılık riski yüksek olanlarda aynı şekilde bariz ve anlamlıydı (p<0,001). Cinsel istismar ortalama puanı yüksek olanların da madde bağımlılık riski anlamlı yüksek saptandı (p=0,001). Duygusal istismar (p=0,003), fiziksel istismar (p=0,001), fiziksel ihmal (p=0,027) ve ölçek toplam (p=0,013) ortalama puanları tütün kullananlarda kullanmayanlara göre anlamlı yüksek bulundu. Çalışmamızda babası vefat etmiş katılımcıların madde kullanım riski var olma oranı anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0,020). Katılımcıların madde bağımlılık riski var olma oranları babası alkol kullanlarda (p=0,002), madde kullananlarda (p=0,009) ve annesi tütün kullananlarda (p=0,035) anlamlı olarak yüksek saptandı. Psikiyatrik hastalıkları olduğunu beyan eden katılımcılarda madde bağımlılık riski var olma oranı anlamlı şekilde yüksekti (p<0,001). Katılımcıların sigara kullanımı (p=0,037) ve alkol bağımlılık riski (p<0,001) arttıkça anlamlı olarak madde bağımlılık riski var olma oranında da yükseklik bulundu. Sonuç: Çalışmamızda yapılan analizlerin sonucunda çocukluk çağı travmaları ile nikotin kullanımı ve alkol madde bağımlılık riskleri arasında anlamlı bir şekilde pozitif korelasyon bulunmuştur. Bir aile hastalığı olarak kabul edilen bağımlılık, aile hekimliği güncelinde tarama, tespit, takip ve tedavisi açısından üzerinde durulması gereken bir konudur. Bireysel, ailesel ve toplumsal yansımalarının ve risklerinin değerlendirilmesi bilgi birikimi ve bağımlılık konusunda bilincin arttırılması yönünde faydalı olacaktır.