Küçük hücreli dışı akciğer kanserinde ikinci sıra nivolumab tedavisinin etkinliğini öngörmede bilgisayarlı tomografinin önemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. SUAT SEREN GÖĞÜS HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET GÜLHAN ORDU
Danışman: Pınar ÇİMEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Bu çalışmada, ikinci basamak nivolumab tedavisi alan küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) hastalarında tedavi öncesi ve tedavi sonrası toraks bilgisayarlı tomografi (BT) morfolojik özelliklerinin tedavi yanıtı, progresif hastalık gelişimi ve progresyonsuz sağkalım (PFS) ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 01 Haziran 2021–01 Ağustos 2024 tarihleri arasında takip edilen ve ikinci basamak nivolumab tedavisi alan 120 KHDAK hastasının verileri, bu retrospektif tek merkezli kohort çalışmasına dahil edilerek değerlendirildi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri ile tedavi öncesi ve tedavi sonrası toraks BT bulguları değerlendirildi. BT incelemelerinde interstisyel septal kalınlaşma, spiküler kenar, buzlu cam görünümü, hava bronkogramı, kavite, retikülonodüler infiltrasyon, nekroz, komşu organ invazyonu, halo bulgusu ve bulky lenf nodu varlığı kaydedildi. Tedavi yanıtı RECIST 1.1 kriterlerine göre değerlendirildi. Progresyonsuz sağkalım Kaplan–Meier yöntemi ile analiz edildi; progresyon ile ilişkili faktörler Cox regresyon analizi ile araştırıldı. Bulgular: Hastaların medyan yaşı 65 yıl olup, %85,8'i erkekti. Histopatolojik olarak hastaların %58,3'ünde adenokarsinom, %40,0'ında skuamöz hücreli karsinom saptandı. Radyolojik değerlendirmede 48 hastada (%40,0) parsiyel yanıt, 23 hastada (%19,2) tam yanıt, 23 hastada (%19,2) stabil hastalık ve 26 hastada (%21,7) progresif hastalık izlendi. Tedavi öncesi BT'de interstisyel septal kalınlaşma varlığı progresif hastalık gelişimi (%65,4'e karşı %40,4; p=0,024) ve daha kısa PFS ile ilişkili bulundu (23,9±2,1 ay ve 32,7±1,7 ay; p=0,020). Tek değişkenli Cox analizinde interstisyel septal kalınlaşma progresyon riskini artıran bir faktör olarak saptandı (HR: 2,52; %95 GA: 1,12–5,67; p=0,025). Çok değişkenli Cox analizinde ise tedavi öncesi BT'de nekroz varlığı (HR: 3,09; %95 GA: 1,07–8,95; p=0,037) ve PD-L1 ekspresyon düzeyinin %1–50 arasında olması (HR: 6,19; %95 GA: 1,71 22,39; p=0,005) bağımsız kötü prognostik faktörler olarak belirlendi. Tedavi sonrası BT değerlendirmelerinde spiküler kenar, buzlu cam görünümü, hava bronkogramı, kavite, retikülonodüler infiltrasyon, komşu organ invazyonu ve bulky lenf nodu varlığı progresif hastalık gelişen hastalarda anlamlı olarak daha sık saptandı. Tedavi öncesi ve sonrası BT karşılaştırmasında spiküler kenar, retikülonodüler infiltrasyon ve bulky lenf nodu sıklığında anlamlı azalma izlendi (tüm p<0,001). Sonuç: İkinci basamak nivolumab tedavisi alan KHDAK hastalarında tedavi öncesi BT'de saptanan interstisyel septal kalınlaşma ve nekroz varlığı ile PD-L1 ekspresyon düzeyi, tedavi yanıtı ve progresyonsuz sağkalım ile ilişkili bulunmuştur. Ayrıca tedavi sürecinde bazı BT morfolojik özelliklerinde anlamlı değişiklikler izlenmiştir. Bu bulgular, tedavi öncesi toraks BT'de saptanan belirli morfolojik özelliklerin ikinci basamak nivolumab tedavisi alan KHDAK hastalarında progresyon ve progresyonsuz sağkalımın öngörülmesinde potansiyel prognostik belirteçler olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Küçük hücreli dışı akciğer kanseri, nivolumab, bilgisayarlı tomografi, morfolojik özellikler, progresyonsuz sağkalım, immünoterapi