Kronik böbrek yetmezliği tanısı olan çocuk ve ergenlerin kronik böbrek yetmezliği şiddeti ile annelerinin tükenmişlik düzeyi ve çocuk ve ergen hastaların utanç-suçluluk düşünceleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESMA DEMİR
Danışman: Yasin ÇALIŞKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, KBY tanısı alan çocuk ve ergenlerin hastalık şiddeti ile annelerinin tükenmişlik düzeyi ve çocuk ve ergenlerin utanç-suçluluk düşünceleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntemler: Bu vaka kontrol çalışmasında,60 KBY tanısı olan ergen ve anneleri ile 60 sağlıklı ergen ve anneleri değerlendirilmiştir. Değerlendirme aracı olarak annelerde Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Sosyodemografik Veri Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), ergenlerde ise Çocuklarda Depresyon Ölçeği (ÇDÖ), Çocuklarda Anksiyete Bozuklukları Tarama Ölçeği (ÇATÖ), Suçluluk ve Utanç Tarama Ölçeği (SUTÖ) kullanılmıştır. İstatistiksel analizler bağısız t-testleri, Mann- Whitney U testleri ve standardize edilmiş regresyon ve korelasyon analizlerini içermektedir. Prospektif tanımlayıcı bir çalışmadır. Bulgular: KBY grubu ve sağlıklı grubun karşılaştırıldığı bu çalışmada KBY grubunun okul başarısı düşük çıkmıştır(p=0,003). Yapılan değerlendirmede, depresyon düzeyini ölçen Çocuk Depresyon Ölçeği (ÇDÖ) puanı fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p=0,594). Suçluluk ve Utanç Ölçeği (SUTÖ) sonuçlarına göre, suçluluk puanı kontrol grubunda yüksek olup bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,017); utanç puanı arasında ise fark anlamlı saptanmamıştır (p=0,058). Anksiyete alt boyutları incelendiğinde, Panik Bozukluk kontrol grubu lehine anlamlı çıkmıştır(p=0,029). Annelerin Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MBI-Ç) toplam puanı KBY grubunda daha yüksek olup fark anlamlıdır (p=0,017), kişisel başarı alt boyutu da KBY grubunda daha düşüktür ve fark anlamlıdır. Ayrıca annelerin Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) alt boyutları açısından, Aile Desteği puanı (p=0,002), Özel Destek puanı (p=0,029), toplam destek puanı düşük olup anlamlı fark göstermektedir (p=0,020). Sonuçlar: Bu çalışma, KBY'li çocukların depresyon ve anksiyete semptom şiddeti ile sağlıklı grup arasında anlamlı fark olmadığını göstermiştir,bu durumun hastalık sürecinin uzun olması ve adaptasyon mekanizmalarından kaynaklanabileceği düşünülmüştür. Çalışmamız annelerin kronik hastalık sürecinde sağlıklı gruba göre tükenmişlik düzeyinin daha fazla olabileceğini ve hissettikleri sosyal desteğin daha az olduğunu göstermiştir. Bulgular, KBY'nin çocukların akademik yaşamını ve ailelerin psikososyal iyi oluşunu etkileyebileceğini, dolayısıyla bu gruba yönelik tıbbi tedavinin yanı sıra psikososyal destek yaklaşımlarının da önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Çocuk hasta, Kronik Böbrek Yetmezliği, Psikososyal Etki, Tükenmişlik, Suçluluk